درمان شناختی-رفتاری برای بی‌خوابی

u062fu0631u0645u0627u0646 u0634u0646u0627u062eu062au06cc u0631u0641u062au0627u0631u06cc u0628u0631u0627u06cc u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc (CBT-I) u0686u06ccu0633u062au061f

u062fu0631u0645u0627u0646 u0634u0646u0627u062eu062au06cc u0631u0641u062au0627u0631u06cc u0628u0631u0627u06cc u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc u06a9u0647 u0627u063au0644u0628 CBT-I u0646u0627u0645u06ccu062fu0647 u0645u06ccu200cu0634u0648u062fu0601 u06ccu06a9 u0628u0631u0646u0627u0645u0647 u0633u0627u062eu062au0627u0631u06ccu0627u0641u062au0647 u0627u0633u062a u06a9u0647 u0628u0631u0627u06cc u06a9u0645u06a9 u0628u0647 u0627u0641u0631u0627u062fu06cc u06a9u0647 u062fu0631 u062eu0648u0627u0628u06ccu062fu0646 u0645u0634u06a9u0644 u062fu0627u0631u0646u062f u0637u0631u0627u062du06cc u0634u062fu0647 u0627u0633u062a.

u0627u0635u0648u0644 CBT-I u0631u06ccu0634u0647 u062fu0631 u062fu0631u06a9 u0627u06ccu0646 u0645u0648u0636u0648u0639 u062fu0627u0631u062f u06a9u0647 u0686u06afu0648u0646u0647 u0627u0641u06a9u0627u0631 u0648 u0631u0641u062au0627u0631u0647u0627 u0628u0631 u062eu0648u0627u0628 u062au0623u062bu06ccu0631 u0645u06ccu200cu06afu0630u0627u0631u0646u062fu0601 u0648 u0628u0647 u0628u0647u0628u0648u062f u06a9u0644u06cc u0633u0644u0627u0645u062a u0633u0644u0627u0645u062a u0645u063au0632 u06a9u0645u06a9 u06a9u0631u062fu0647 u0648 u067eu062au0627u0646u0633u06ccu0644 u062au0623u062bu06ccu0631u06afu0630u0627u0631u06cc u0628u0631 u0645u0633u06ccu0631u0647u0627u06cc u0639u0644u0648u0645 u0627u0639u0635u0627u0628 u0645u0631u062au0628u0637 u0628u0627 u062au0646u0638u06ccu0645 u062eu0648u0627u0628 u0631u0627 u062fu0627u0631u0646u062f.

u062au0641u0627u0648u062a CBT-I u0628u0627 u0633u0627u06ccu0631 u0631u0648u0634u2000u0647u0627u06cc u062fu0631u0645u0627u0646u06cc u062eu0648u0627u0628

u0628u0633u06ccu0627u0631u06cc u0627u0632 u0627u0641u0631u0627u062f u0627u0628u062au062fu0627 u062fu0627u0631u0648u0647u0627u06cc u062eu0648u0627u0628u200cu0622u0648u0631 u0628u062fu0648u0646 u0646u0633u062eu0647 u06ccu0627 u062fu0627u0631u0648u0647u0627u06cc u062au062cu0642u06ccu0632 u0634u062fu0647 u062au0648u0633u0637 u067eu0632u0634u06a9 u0631u0627 u0628u0631u0627u06cc u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc u0627u0645u062au062du0627u0646 u0645u06ccu200cu06a9u0646u0646u062f. u0627u06afu0631u0686u0647 u0627u06ccu0646 u062fu0627u0631u0648u0647u0627 u06afu0627u0647u06cc u0645u06ccu200cu062au0648u0627u0646u0646u062f u062fu0631 u06a9u0648u062au0627u0647u200cu0645u062fu062a u06a9u0645u06a9 u06a9u0646u0646u062fu0601 u0627u0645u0627 u0628u0647 u0639u0644u0644 u0631u06ccu0634u0647u200cu0627u06cc u0645u0634u06a1u0644u0627u062a u0645u062fu0627u0648u0645 u062eu0648u0627u0628 u0646u0645u06ccu200cu067eu0631u062fu0627u0632u0646u062f. u0647u0645u0686u0646u06ccu0646 u062fu0627u0631u0648u0647u0627 u0645u06ccu200cu062au0648u0627u0646u0646u062f u0639u0648u0627u0631u0636 u062cu0627u0646u0628u06cc u062fu0627u0634u062au0647 u0628u0627u0634u0646u062f u0648 u0645u0645u06a9u0646 u0627u0633u062a u0628u0631u0627u06cc u0627u0633u062au0641u0627u062fu0647 u0637u0648u0644u0627u0646u06ccu200cu0645u062fu062a u0645u0624u062bu0631 u0646u0628u0627u0634u0646u062f.

CBT-I u0631u0648u06ccu06a9u0631u062f u0645u062au0641u0627u0648u062au06cc u062fu0627u0631u062f. u0627u06ccu0646 u0631u0648u0634 u0628u0647 u0639u0627u062fu062au2000u0647u0627 u0648 u0646u06afu0631u0627u0646u06ccu2000u0647u0627u06ccu06cc u0645u06ccu200cu067eu0631u062fu0627u0632u062f u06a9u0647 u0645u0645u06a9u0646 u0627u0633u062a u0645u0648u062cu0628 u062au0634u062fu06ccu062f u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc u0634u0648u0646u062f. u0628u0631u0627u06cc u0645u062bu0627u0644u0601 u0633u0627u0639u062au2000u0647u0627 u0628u06ccu062fu0627u0631 u0645u0627u0646u062fu0646 u062fu0631 u062au062eu062au062eu0648u0627u0628 u0645u06ccu200cu062au0648u0627u0646u062f u0628u0647 u0645u063au0632 u0634u0645u0622 u06ccu0627u062f u062fu0647u062f u06a9u0647 u062au062eu062au062eu0648u0627u0628 u0645u06a9u0627u0646u06cc u0628u0631u0627u06cc u0628u06ccu062fu0627u0631u06cc u0627u0633u062au0601 u0646u0647 u062eu0648u0627u0628.

هدف CBT-I اصلاح این الگوهای یادگرفته‌شده است. این روش، فرآیندی فعال‌تر از صرفاً مصرف قرص است و هدف آن بهبودهای پایدار است. این درمان را می‌توان به روش‌های مختلفی، از جمله جلسات انفرادی یا حتی از طریق برنامه‍های اینترنتی ارائه داد.

اجزای اصلی CBT-I

بازسازی شناختی

این جزء تمرکز بر شناسایی و تغییر افکار غیرمفید درباره خواب دارد. بسیاری از افراد مبتلا به بی‌خوابی باورهای منفی پیدا می‌کنند، مانند نگرانی بیش از حد در مورد نخوابیدن یا باور به اینکه یک شب خواب بد روز بعد را خراب می‌سازد. بازسازی شناختی شامل موارد زیر است:

• شناسایی این افکار منفی خودکار.

• بررسی شواهد موافق و مخالف این افکار.

• توسعه دیدگاه‌های واقع‌بینانه‌تر و متعادل‌تر در مورد خواب.

برای مثال، به جای اینکه فکر کنید «امشب هرگز خوابم نمی‌برد»، یک فکر متعادل‌تر می‌تواند این باشد: «در حال حاضر برای خوابیدن مشکل دارم، اما قبلاً خوابیده‌ام و باز هم خواهم خوابید. می‌توانم برخی از تکنیک‌های تمدد اعصاب را امتحان کنم.»

درمان محدودیت خواب

درمان محدودیت خواب (SRT) برای یکپارچه کردن خواب و افزایش میل بدن به خواب طراحی شده است. این روش شامل محدود کردن موقت زمان سپری شده در تختخواب برای مطابقت با مقدار واقعی خوابی است که یک فرد دریافت می‌کند. این ممکن است متناقض به نظر برسد، اما ایده این است که یک محرومیت خفیف از خواب ایجاد شود تا خواب کارآمدتر شود.

با گذشت زمان و با منسجم‌تر شدن خواب، زمان ماندن در تختخواب به تدریج افزایش می‌یابد. این روش به بهبود کارایی خواب که نسبت زمان خواب به کل زمان سپری شده در تختخواب است، کمک می‌کند. بسیار مهم است که این کار تحت نظر و راهنمایی انجام شود، زیرا در ابتدا می‌تواند منجر به افزایش خواب‌آلودگی در طول روز شود.

درمان کنترل محرک

درمان کنترل محرک (SCT) با هدف پیوند دادن دوباره تختخواب و اتاق خواب با خواب، به جای کلافگی و بیداری انجام می‌شود. این درمان شامل مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های رفتاری است:

• فقط زمانی که احساس خواب‌آلودگی می‌کنید به تختخواب بروید.

• اگر نتوانستید در عرض ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بخوابید (یا دوباره بخوابید)، از تخت خارج شده و به اتاق دیگری بروید.

• فقط زمانی که دوباره احساس خواب‌آلودگی کردید به تختخواب برگردید.

• هر روز صبح، بدون توجه به میزان خواب روز قبل، زمان بیدار شدن منظمی داشته باشید.

• از چرت زدن در طول روز خودداری کنید.

آموزش بهداشت خواب

بهداشت خواب به کارهای عملی اشاره دارد که خواب خوب را ارتقا می‌دهند. اگرچه اغلب به عنوان یک درمان مستقل در نظر گرفته می‌شود، در CBT-I، به عنوان یک بخش آموزشی عمل می‌کند. این بخش توصیه‌های کلی در مورد ایجاد یک محیط خواب بهینه و ایجاد روتین‌هایی که از خواب حمایت می‌کنند را پوشش می‌دهد. این موارد می‌تواند شامل:

• حفظ یک برنامه خواب منظم.

• ایجاد یک روتین آرامش‌بخش قبل از خواب.

• بهینه‌سازی محیط اتاق خواب (مانند تاریک، ساکت و خنک بودن).

• محدود کردن قرار گرفتن در معرض صفحه‌نمایش‌ها قبل از خواب.

• پرهیز از مصرف کافئین و الکل نزدیک به زمان خواب.

اگرچه بهداشت خواب مهم است، اما به تنهایی اغلب برای حل بی‌خوابی مزمن کافی نیست.

تکنیک‌های آرامش‌بخش (آرمیدگی)

این تکنیک‌ها برای کاهش تنش‌های جسمی و ذهنی که می‌توانند مانع از خواب شوند استفاده می‌شوند. آن‌ها به آرام کردن ذهن و بدن کمک کرده و خوابیدن را آسان‌تر می‌کنند. روش‌های رایج عبارتند از:

• آرمیدگی عضلانی پیشرونده: منقبض کردن و سپس رها کردن گروه‌های عضلانی مختلف.

• تمرینات تنفس عمیق: تمرکز بر روی نفس‌های عمیق و آهسته برای ایجاد حالت آرامش.

• مدیتیشن ذهن‌آگاهی: توجه به زمان حال بدون قضاوت، از جمله حس‌های بدنی و افکار مربوط به خواب.

این تکنیک‌ها را می‌توان در طول روز یا قبل از خواب تمرین کرد تا به کنترل برانگیختگی و تقویت حس آرامش کمک کند.

چه کسانی می‌توانند از CBT-I بهره‌مند شوند؟

CBT-I برای طیف وسیعی از افرادی که مشکلات مداوم در خواب را تجربه می‌کنند مناسب است. این شامل افرادی می‌شود که در به خواب رفتن، بیدار نشدن در طول خواب، یا خیلی زود بیدار شدن و ناتوانی در دوباره خوابیدن مشکل دارند. CBT-I همچنین برای کسانی که مشکلات خواب آن‌ها در عملکرد روزانه و رفاه و سلامت‌شان تداخل ایجاد می‌کند، مفید است.

با توجه به اینکه CBT-I یک درمان خط اول برای بی‌خوابی مزمن در نظر گرفته می‌شود، برای بزرگسالانی که بی‌خوابی را تجربه می‌کنند، بدون توجه به اینکه آیا شرایط پزشکی دیگری دارند یا خیر، مناسب است. این درمان حتی برای افراد مبتلا به اختلالات همزمان پزشکی یا اختلالات رفتاری نیز می‌تواند مفید باشد.

اگرچه CBT-I به طور کلی ایمن و مؤثر است، اما مهم است که بدانید ممکن است یک راه حل سریع نباشد. یادگیری و به کارگیری این تکنیک‌ها نیاز به زمان و تمرین دارد. برای برخی، فرآیند مواجهه با افکار و رفتارهای غیرمفید مربوط به خواب می‌تواند چالش‌برانگیز باشد و احتمالاً باعث ناراحتی موقت شود. با این حال، کار با یک متخصص واجد شرایط که در زمینه CBT-I آموزش دیده است، می‌تواند به مدیریت این چالش‌ها کمک کند.

درمان CBT-I برای بی‌خوابی در کودکان و نوجوانان نیز مؤثر است. این درمان یک گزینه ارزشمند برای افرادی است که رویکردهای غیردارویی را ترجیح می‌دهند یا داروهای خواب برای آن‌ها مناسب نبوده یا بی‌تأثیر بوده‌اند. این درمان به دلایل زمینه‌ای بی‌خوابی می‌پردازد و آن را به یک راه حل پایدار تبدیل می‌کند.

مهم است که با یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی در مورد اینکه آیا CBT-I رویکرد مناسبی برای یک وضعیت خاص است یا خیر، گفتگو کنید، به خصوص اگر نگرانی‌هایی در مورد سایر شرایط یا تأثیر موادی مانند الکل یا کافئین بر خواب وجود دارد. CBT-I می‌تواند ابزار قدرتمندی برای بهبود کیفیت خواب و سلامت کلی برای بسیاری از مردم باشد.

نحوه دسترسی به CBT-I

این فرآیند معمولاً با یک مشاوره اولیه شروع می‌شود که در آن یک متخصص آموزش‌دیده اطلاعاتی در مورد الگوهای خواب، تاریخچه پزشکی و هرگونه عوامل روانشناختی مرتبط با شما جمع‌آوری می‌کند. این کار به تعیین اینکه آیا CBT-I مناسب‌ترین گزینه برای نیازهای خاص شما است یا خیر، کمک می‌کند.

پیدا کردن یک ارائه‌دهنده واجد شرایط CBT-I

پیدا کردن یک متخصص مجرب در زمینه CBT-I یک گام کلیدی است. چندین راه برای یافتن چنین ارائه‌دهندگانی وجود دارد:

• ارجاع از طرف یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی: پزشک عمومی یا یک متخصص خواب اغلب می‌توانند شما را به پزشکان و درمانگران CBT-I ارجاع دهند.

• دایرکتوری‌های تخصصی: سازمان‌هایی مانند انجمن طب رفتاری خواب و انجمن طب خواب آمریکا، دایرکتوری‌هایی از ارائه‌دهندگان معتبر را نگهداری می‌کنند. این منابع می‌توانند به شما در پیدا کردن متخصصان در منطقه خود کمک کنند.

• پلتفرم‌های دیجیتال CBT-I: برای کسانی که به دنبال گزینه‌های در دسترس‌تر یا از راه دور هستند، برنامه‌های دیجیتال CBT-I (dCBT-I) در دسترس هستند. این برنامه‌ها می‌توانند از اپلیکیشن‌های کاملاً خودکار تا پلتفرم‌هایی که پشتیبانی مستقیم از طرف یک پزشک را از طریق ایمیل یا تلفن ارائه می‌دهند، متغیر باشند. برخی از درمان‌های پزشکی دیجیتال توسط پزشک تجویز می‌شوند، در حالی که برخی دیگر مستقیماً قابل دسترسی هستند.

توجه به این نکته مهم است که هرچند CBT-I بسیار مؤثر است، اما گاهی اوقات تقاضا برای متخصصان آموزش‌دیده می‌تواند از عرضه بیشتر باشد. این امر منجر به توسعه و افزایش در دسترس بودن فرمت‌های گروهی و دیجیتال برای گسترش دسترسی به این درمان مهم شده است.

آیا CBT-I دیجیتال مؤثر است؟

ظهور پلتفرم‌های دیجیتال، دسترسی به CBT-I را گسترش داده است. این نسخه‌های دیجیتال که اغلب به عنوان dCBT-I شناخته می‌شوند، با هدف در دسترس‌تر کردن این درمان مؤثر ارائه شده‌اند.

تحقیقات نشان می‌دهد که dCBT-I تأثیر مثبت و چشمگیری بر علائم بی‌خوابی دارد. مطالعات نشان می‌دهند که CBT-I دیجیتال می‌تواند برای بسیاری از افراد به اندازه درمان حضوری مؤثر باشد.

برنامه‌های دیجیتال CBT-I به اشکال مختلفی ارائه می‌شوند. برخی کاملاً خودکار هستند و کاربران را از طریق اجزای اصلی CBT-I بدون دخالت مستقیم پزشک راهنمایی می‌کنند.

برخی دیگر یک رویکرد ترکیبی را ارائه می‌دهند که ماژول‌های خودراهنما را با بازخوردهای دوره‌ای از طرف یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی از طریق ایمیل یا تلفن تلفیق می‌کند. این انعطاف‌پذیری به افراد اجازه می‌دهد فرمتی را انتخاب کنند که به بهترین وجه با نیازها و ترجیحات آن‌ها سازگار است. اثربخشی dCBT-I در گروه‌های سنی مختلف از جمله کودکان، نوجوانان و بزرگسالان اثبات شده است و آن را به گزینه‌ای همه‌کاره برای درمان اختلال بی‌خوابی تبدیل می‌کند.

اگرچه CBT-I دیجیتال مزایای بسیاری از جمله راحتی و هزینه‌های بالقوه کمتر را ارائه می‌دهد، اما توجه به این نکته مهم است که نیاز به تلاش مداوم دارد. کاربران برای دیدن نتایج باید با مطالب درگیر شوند و تکنیک‌ها را به طور مداوم تمرین کنند. برای افرادی که پس از یک دوره اولیه CBT-I دیجیتال به بهبودی کامل دست نمی‌یابند، یک دوره دوم ممکن است مفید باشد، که نشان می‌دهد ادامه مشارکت می‌تواند منجر به بهبودهای بیشتر شود.

حتی نشان داده شده است که برخی از پلتفرم‌های دیجیتال CBT-I از نظر سیستم خدمات درمانی مقرون‌به‌صرفه هستند و هزینه‌های کمی افزایش‌یافته را با نتایج سلامتی بهبودیافته متعادل می‌کنند. دسترسی به این منابع را می‌توان از طریق کانال‌های مختلفی از جمله دانلود مستقیم برنامه یا توصیه‌های ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی که می‌توانند آن‌ها را به عنوان درمان‌های دیجیتال تجویز کنند یا برنامه‌های آنلاین را پیشنهاد دهند، انجام داد.

نتیجه‌گیری

درمان شناختی رفتاری برای بی‌خوابی به عنوان یک درمان خط اول و بسیار اثبات‌شده برای بی‌خوابی مزمن شناخته می‌شود. اثربخشی آن به طور مداوم در مطالعات متعددی نشان داده شده است و بهبودهای قابل‌توجهی را در شروع خواب، حفظ خواب و کیفیت کلی خواب نشان می‌دهد.

با پرداختن به عوامل رفتاری و شناختی زمینه‌ای که مشکلات خواب را تداوم می‌بخشند، CBTI راه حلی پایدار ارائه می‌دهد که اغلب از مزایای کوتاه‌مدت دارو به تنهایی فراتر می‌رود. این رویکرد ساختاریافته و چندبخشی که معمولاً در طول چند جلسه ارائه می‌شود، به افراد امکان می‌دهد دوباره کنترل خواب خود را به دست گیرند و عملکرد روزانه خود را بهبود بخشند.

با توجه به شواهد قوی و نرخ بالای موفقیت آن، CBTI یک مداخله توصیه‌شده برای بزرگسالانی است که با بی‌خوابی مداوم دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

منابع

1. Sasai, T., Inoue, Y., Komada, Y., Nomura, T., Matsuura, M., & Matsushima, E. (2010). Effects of insomnia and sleep medication on health-related quality of life. Sleep medicine, 11(5), 452-457. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2009.09.011

2. Miller, C. B., Espie, C. A., Epstein, D. R., Friedman, L., Morin, C. M., Pigeon, W. R., ... & Kyle, S. D. (2014). The evidence base of sleep restriction therapy for treating insomnia disorder. Sleep medicine reviews, 18(5), 415-424. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2014.01.006

3. Verreault, M. D., Granger, E., Neveu, X., Delage, J. P., Bastien, C. H., & Vallières, A. (2024). The effectiveness of stimulus control in cognitive behavioural therapy for insomnia in adults: A systematic review and network meta‐analysis. Journal of sleep research, 33(3), e14008. https://doi.org/10.1111/jsr.14008

4. Soh, H. L., Ho, R. C., Ho, C. S., & Tam, W. W. (2020). Efficacy of digital cognitive behavioural therapy for insomnia: a meta-analysis of randomised controlled trials. Sleep medicine, 75, 315-325. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2020.08.020

u067eu0631u0633u0634u2000u0647u0627u06cc u0645u062au062fu0627u0648u0644

u062fu0631u0645u0627u0646 u0634u0646u0627u062eu062au06cc u0631u0641u062au0627u0631u06cc u0628u0631u0627u06cc u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc (CBT-I) u062fu0642u06ccu0642u0627u064b u0686u06ccu0633u062au061f

CBT-I u0646u0648u0639 u0648u06ccu0698u0647u200cu0627u06cc u0627u0632 u062fu0631u0645u0627u0646u0647u0627u0633u062a u06a9u0647 u0628u0631u0627u06cc u06a9u0645u06a9 u0628u0647 u0627u0641u0631u0627u062fu06cc u06a9u0647 u062fu0631 u062eu0648u0627u0628u06ccu062fu0646 u0645u0634u06a1u0644 u062fu0627u0631u0646u062fu0601 u0637u0631u0627u062du06cc u0634u062fu0647 u0627u0633u062a. u0627u06ccu0646 u0631u0648u0634 u0628u0647 u062cu0627u06cc u0627u06ccu0646u06a9u0647 u0641u0642u0637 u0631u0648u06cc u062eu0648u0627u0628 u062au0645u0631u06a9u0632 u06a9u0646u062fu0601 u0628u0647 u0627u0641u06a9u0627u0631 u0648 u06a9u0627u0631u0647u0627u06ccu06cc u0645u06ccu200cu067eu0631u062fu0627u0632u062f u06a9u0647 u0645u0645u06a9u0646 u0627u0633u062a u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc u0631u0627 u0628u062fu062au0631 u06a9u0646u0646u062f. u0627u06ccu0646 u062fu0631u0645u0627u0646 u0645u0627u0646u0646u062f u06ccu06a9 u06a9u0627u0631u0622u06afu0627u0647 u0628u0631u0627u06cc u062eu0648u0627u0628 u0634u0645u0627u0633u062a u06a9u0647 u0645u062au0648u062cu0647 u0645u06ccu200cu0634u0648u062f u0686u0647 u0686u06ccu0632u06cc u0634u0645u0627 u0631u0627 u0628u06ccu062fu0627u0631 u0646u06afu0647 u0645u06ccu200cu062fu0627u0631u062f u0648 u0633u067eu0633 u0628u0647 u0634u0645u0627 u06a9u0645u06a9 u0645u06ccu200cu06a9u0646u062f u0622u0646u0647u0627 u0631u0627 u062au063au06ccu06ccu0631 u062fu0647u06ccu062f.

u062au0641u0627u0648u062a CBT-I u0628u0627 u0635u0631u0641u0627u064b u0645u0635u0631u0641 u062fu0627u0631u0648u06cc u062eu0648u0627u0628 u0686u06ccu0633u062au061f

u062fu0631 u062du0627u0644u06cc u06a9u0647 u062fu0627u0631u0648u06cc u062eu0648u0627u0628 u0645u06ccu200cu062au0648u0627u0646u062f u062fu0631 u06a9u0648u062au0627u0647u200cu0651u0645u062fu062a u0628u0647 u062eu0648u0627u0628 u0631u0641u062au0646 u0645u06ccu200cu06a9u0646u062fu0601 CBT-I u0647u062fu0641u0634 u0627u0635u0644u0627u062d u0631u06ccu0634u0647u200cu0627u06cc u0645u0634u06a1u0644u0627u062a u062eu0648u0627u0628 u0627u0633u062a. u0627u06ccu0646 u0631u0648u0634 u0628u0647 u0634u0645u0627 u0645u0647u0627u0631u062au2000u0647u0627u06ccu06cc u0631u0627 u0628u0631u0627u06cc u0645u062fu06ccu0631u06ccu062a u062eu0648u0627u0628 u062fu0631 u062fu0631u0627u0632u0645u062fu062a u06ccu0627u062f u0645u06ccu200cu062fu0647u062f u062au0627 u0645u062cu0628u0648u0631 u0646u0628u0627u0634u06ccu062f u0647u0645u06ccu0634u0647 u0628u0647 u062fu0627u0631u0648 u0648u0627u0628u0633u062au0647 u0628u0627u0634u06ccu062f. u0622u0646 u0631u0627 u0645u0627u0646u0646u062f u06ccu0627u062fu06afu06ccu0631u06cc u0634u0646u0627 u06a9u0631u062fu0646 u062fu0631 u0645u0642u0627u0628u0644 u0641u0642u0637 u0642u0631u0627u0631 u06afu0631u0641u062au0646 u0631u0648u06cc u062au06ccu0648u0628 u0646u062cu0627u062a u062au0635u0648u0631 u06a9u0646u06ccu062f.

u0628u062eu0634u2000u0647u0627u06cc u0627u0635u0644u06cc u062fu0631u0645u0627u0646 CBT-I u06a9u062fu0627u0645u0646u062fu061f

CBT-I u0686u0646u062fu06ccu0646 u0628u062eu0634 u06a9u0644u06ccu062fu06cc u062fu0627u0631u062f. u0627u06ccu0646u200cu0647u0627 u0634u0627u0645u0644 u062au063au06ccu06ccu0631 u0627u0641u06a9u0627u0631 u063au06ccu0631u0645u0641u06ccu062f u062fu0631u0628u0627u0631u0647 u062eu0648u0627u0628 (u0628u0627u0632u0633u0622u0632u06cc u0634u0646u0627u062eu062au06cc)u0601 u062au0646u0638u06ccu0645 u0645u06ccu200cu0632u0627u0646 u0632u0645u0627u0646 u0633u067eu0631u06cc u0634u062fu0647 u062fu0631 u062au062eu062au062eu0648u0627u0628 u0628u0631u0627u06cc u0628u0647u0628u0648u062f u06a9u0627u0631u0622u06ccu06cc u062eu0648u0627u0628 (u0645u062du062fu0648u062fu06ccu062a u062eu0648u0627u0628)u0601 u0627u06ccu062cu0627u062f u0645u062du06ccu0637 u0648 u0631u0648u062au06ccu0646 u0645u0646u0627u0633u0628u200cu062au0631 u062eu0648u0627u0628 (u06a9u0646u062au0631u0644 u0645u062du0631u06a9)u0601 u06ccu0627u062fu06afu06ccu0631u06cc u0639u0627u062fu062au2000u0647u0627u06cc u062eu0648u0627u0628 u062eu0648u0628 (u0622u0645u0648u0632u0634 u0628u0647u062fu0627u0634u062a u062eu0648u0627u0628) u0648 u0627u0633u062au0641u0627u062fu0647 u0627u0632 u0631u0648u0634u2000u0647u0627u06cc u0622u0631u0645u06ccu062fu06afu06cc u0628u0631u0627u06cc u0622u0631u0627u0645 u06a9u0631u062fu0646 u0630u0647u0646 u0648 u0628u062fu0646 u0627u0633u062a.

CBT-I u0628u0631u0627u06cc u0686u0647 u06a9u0633u0627u0646u06cc u062au0648u0635u06ccu0647 u0645u06ccu200cu0634u0648u062fu061f

CBT-I u06ccu06a9 u06afu0632u06ccu0646u0647 u0639u0627u0644u06cc u0628u0631u0627u06cc u0628u0632u0631u06afu0633u0627u0644u0627u0646u06cc u0627u0633u062a u06a9u0647 u0645u0634u06a1u0644u0627u062a u0645u062fu0627u0648u0645 u062fu0631 u0628u0647 u062eu0648u0627u0628 u0631u0641u062au0646u0601 u0628u06ccu062fu0627u0631 u0646u0634u062fu0646 u062fu0631 u062du06ccu0646 u062eu0648u0627u0628 u06ccu0627 u062eu06ccu0644u06cc u0632u0648u062f u0628u06ccu062fu0627u0631 u0634u062fu0646 u062fu0627u0631u0645u062f. u0627u06ccu0646 u062fu0631u0645u0627u0646 u0647u0645 u0628u0631u0627u06cc u0645u0634u06a1u0644u0627u062a u062eu0648u0627u0628 u06a9u0648u062au0627u0647u200cu0645u062fu062a u0648 u0647u0645 u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06ccu200cu0647u0627u06cc u0637u0648u0644u0627u0646u06ccu200cu0645u062fu062a u06a9u0647 u0645u062fu062au2000u0647u0627 u0627u062fu0627u0645u0647 u062fu0627u0634u062au0647 u0645u0624u062bu0631 u0627u0633u062a.

CBT-I u0645u0639u0645u0648u0642u0627u064b u0686u0642u062fu0631 u0637u0648u0644 u0645u06ccu200cu06a9u0634u062fu061f

u0628u06ccu0634u062au0631 u0627u061cu0631u0627u062f u0637u06cc u0686u0646u062f u062cu0644u0633u0647 u0627u0648u0644 CBT-I u0634u0631u0648u0639 u0628u0647 u0645u0634u0627u0647u062fu0647 u0628u0647u0628u0648u062fu06cc u0645u06ccu200cu06a9u0646u0646u062f. u0628u0647 u0637u0648u0631 u0645u0639u0645u0648u0644u0601 u062fu0631u0645u0627u0646 u062du062fu0648u062f u0686u0647u0627u0631 u062au0627 u0634u0634 u062cu0644u0633u0647 u0637u0648u0644 u0645u06ccu200cu06a9u0634u062fu0601 u0627u0645u0627 u0628u0631u062eu06cc u0627u0632 u0627u0641u0631u0627u062f u0645u0645u06a9u0646 u0627u0633u062a u0628u0631u0627u06cc u06a9u0633u0628 u0628u0647u062au0631u06ccu0646 u0646u062au0627u06ccu062c u0628u0647 u06a9u0645u06cc u0632u0645u0627u0646 u0628u06ccu0634u062au0631 u0646u06ccu0627u0632 u062fu0627u0634u062au0647 u0628u0627u0634u0646u062f. u0627u06ccu0646 u06ccu06a9 u0641u0631u0622u06ccu0646u062f u0633u0627u062eu062au0627u0631u06ccu0627u0641u062au0647 u0627u0633u062a u06a9u0647 u0628u0631u0627u06cc u06a9u0627u0631u0622u0645u062f u0628u0648u062fu0646 u0637u0631u0627u062fu06cc u0634u062fu0647 u0627u0633u062a.

u0622u06ccu0627 u0645u06ccu200cu062au0648u0627u0646u0645 CBT-I u0631u0627 u062eu0648u062fu0645 u0628u0627 u0627u0633u062au0641u0627u062fu0647 u0627u0632 u06ccu06a9 u0627u067eu0644u06ccu06a9u06ccu0634u0646 u06ccu0627 u0628u0631u0646u0627u0645u0647 u0622u0646u0644u0627u06ccu0646 u0627u0646u062cu0627u0645 u062fu0647u0645u061f

u0628u0644u0647u0601 u0646u0633u062eu2000u0647u0627u06cc u062fu06ccu062cu06ccu062au0627u0644 CBT-I u06a9u0647 u0627u063au0644u0628 u0627u0632 u0637u0631u06ccu0642 u0627u067eu0644u06ccu06a9u06ccu0634u0646u2000u0647u0627 u06ccu0627 u0648u0628u200cu0633u0627u06ccu062au2000u0647u0627 u0627u0631u0627u0626u0647 u0645u06ccu200cu0634u0648u0646u062fu0601 u0645u0648u062au0631 u062au0634u062eu06ccu0635 u062fu0627u062fu0647 u0634u062fu0647u200cu0627u0646u062f. u0627u06ccu0646 u0628u0631u0646u0627u0645u0647u200cu0647u0627 u0645u06ccu200cu062au0648u0627u0646u0646u062f u0647u0645u0627u0646 u0631u0627u0647u06a9u0627u0631u0647u0627u06cc u0627u0635u0644u06cc u062fu0631u0645u0627u0646 u062du0636u0648u0631u06cc u0631u0627 u0627u0631u0627u0626u0647 u062fu0647u0646u062f u0648 u06afu0632u06ccu0646u0647 u0645u0646u0627u0633u0628u06cc u0628u0631u0627u06cc u0628u0633u06ccu0627u0631u06cc u0627u0632 u0627u0641u0631u0627u062f u0628u0627u0634u0646u062f.

u0627u06afu0631 u062fu0631 u067eu0627u06ccu0628u0646u062fu06cc u0628u0647 u0628u0631u0646u0627u0645u0647 CBT-I u0645u0634u06a1u0644 u062fu0627u0634u062au0647 u0628u0627u0634u0645 u0686u0647u061f

u0631u0648u0628u0631u0648 u0634u062fu0646 u0628u0627 u0686u0627u0644u0634u2000u0647u0627 u062fu0631 u0647u0646u06afu0627u0645 u0627u06ccu062cu0627u062f u062au063au06ccu06ccu0631u0627u062a u06ccu06a9 u0627u0645u0631 u0639u0627u062fu06cc u0627u0633u062a. u06ccu06a9 u0627u0631u0627u0626u0647u200cu062fu0647u0646u062fu0647 u062eu0648u0628 CBT-I u0628u0627 u0634u0645u0627 u0647u0645u06a9u0627u0631u06cc u062eu0648u0627u0647u062f u06a9u0631u062f u062au0627 u0647u0631 u06afu0648u0646u0647 u0645u0634u06a1u0644u06cc u06a9u0647 u062fu0627u0631u06ccu062f u0631u0627 u062fu0631u06a9 u06a9u0646u062f u0648 u0628u0627 u0647u0645 u0631u0627u0647u200cu062du0644u2000u0647u0627u06ccu06cc u0631u0627 u064eu067eu06ccu062fu0627 u06a9u0646u06ccu062f. u0647u062fu0641u0601 u0647u0645u06a9u0627u0631u06cc u0648 u0622u0633u0627u0646 u06a9u0631u062fu0646 u0627u06ccu0646 u0641u0631u0622u06ccu0646u062f u0628u0631u0627u06cc u0634u0645u0627u0633u062a.

u0622u06ccu0627 CBT-I u0648u0627u0642u0639u0627u064b u06a9u0627u0631 u0645u06ccu200cu06a9u0646u062f u06ccu0627 u0641u0642u0637 u06ccu06a9 u0631u0627u0647u200cu062du0644 u0645u0648u0642u062a u0627u0633u062au061f

CBT-I u0628u0633u06ccu0627u0631 u0645u0648u062au0631 u0627u0633u062a u0648 u0628u0647u062au0631u06ccu0646 u062fu0631u0645u0627u0646 u0628u0631u0627u06cc u0627u062eu062au0644u0627u0644 u0628u06ccu200cu062eu0648u0627u0628u06cc u062fu0631 u0646u0638u0631 u06afu0631u0641u062au0646 u0645u06ccu200cu0634u0648u062f. u0645u0637u0627u0644u0639u0627u062a u0646u0634u0627u0642 u0645u06ccu200cu062fu0647u0646u062f u06a9u0647 u0627u06ccu0646 u0631u0648u0634 u062fu0631 u06a9u0648u062au0627u0647u200cu0645u062fu062a u0628u0647 u0627u0646u062fu0627u0632u0647 u062fu0627u0631u0648u06cc u062eu0648u0627u0628 u0645u0648u062au0631 u0627u0633u062a u0648u0601 u062du062au06cc u0628u0627 u06afu0630u0634u062a u0632u0645u0627u0646 u0628u0647u062au0631 u0647u0645 u0645u06ccu200cu0634u0648u062fu0601 u0686u0631u0627 u06a9u0647 u0628u0647 u0645u0633u0627u0626u0644 u0632u06ccu0631u0628u0646u0627u06ccu06cc u0645u06ccu200cu067eu0631u062fu0627u0632u062f u0648 u0645u0648u062cu0628 u0628u0647u0628u0648u062fu06ccu2000u0647u0627u06cc u067eu0627u06ccu062fu0627u0631 u062fu0631 u06a9u06ccu0641u06ccu062a u062eu0648u0627u0628 u0645u06ccu200cu0634u0648u062f.