فراموش کردن چیزها برای همه گاهی اتفاق میافتد. آسان است که آن را به شلوغ بودن یا فقط پیرتر شدن نسبت دهیم. اما زمانی که از دست دادن حافظه شروع به تأثیرگذاری بر زندگی روزمره میکند، ارزش دارد که به آن توجه کنیم.
این مقاله به این موضوع میپردازد که واقعاً از دست دادن حافظه چیست، چرا اتفاق میافتد و چه زمانی وقت آن است که با یک پزشک در مورد آن صحبت کنیم. ما همچنین به این موضوع خواهیم پرداخت که چه اقداماتی میتوان برای کمک به مدیریت آن انجام داد.
درک کاهش حافظه: چیست و چرا اتفاق میافتد
کاهش حافظه به مشکلات مداوم در یادآوری اطلاعاتی اشاره دارد که قبلاً به خاطر سپرده شده بودند. این وضعیت میتواند به صورت موقت یا دائمی ظاهر شود. در حالی که سطحی از تغییرات حافظه اغلب با افزایش سن همراه است، مشکلات شدید یا مداوم حافظه نیازمند توجه است.
توانایی ما برای به خاطر سپردن فرآیند پیچیدهای است که بخشهای مختلف مغز را در همکاری با یکدیگر درگیر میکند. وقتی این نواحی به درستی عمل نکنند، کاهش حافظه میتواند رخ دهد.
تشخیص تفاوت بین تغییرات طبیعی مرتبط با سن، مانند کمی طول کشیدن برای یادآوری اطلاعات، و اختلالات شدیدتر حافظه بسیار مهم است. کاهش واقعی حافظه شامل افت محسوس در توانایی یادآوری است که بر زندگی روزمره تأثیر میگذارد.
کاهش حافظه میتواند به روشهای مختلفی بروز پیدا کند:
کاهش حافظه حاد: این نوع که اغلب آمنزی (نسيان) نامیده میشود، معمولاً ناشی از یک اتفاق ناگهانی مانند بیماری، آسیب یا سایر حوادث مختلکننده است که بر فرآیندهای حافظه تأثیر میگذارند.
کاهش حافظه پیشرونده: این شکل به مرور زمان و به تدریج ایجاد میشود و میتواند نشانهای از بیماریهای زمینهای، از جمله بیماریهای دژنراتیو یا تخریبکننده مغز باشد.
علائم اولیه کاهش حافظه پیشرونده ممکن است شامل موارد زیر باشد:
پرسیدن مکرر سوالات مشابه.
دشواری در یادآوری گفتگوها یا رویدادهای اخیر.
گم کردن مکرر وسایل روزمره.
فراموش کردن قرارها یا مسئولیتها.
انواع کاهش حافظه
کاهش حافظه کوتاهمدت
حافظه کوتاهمدت که به عنوان حافظه فعال نیز شناخته میشود، ظرفیت نگهداری مقدار کمی از اطلاعات در ذهن در حالتی فعال و به راحتی در دسترس برای یک مدت کوتاه است. هنگامی که این عملکرد مختل میشود، افراد ممکن است برای یادآوری رویدادهای اخیر، گفتگوها یا اطلاعات تازه یادگرفتهشده دچار مشکل شوند.
این نوع از کاهش حافظه اغلب دنبال کردن گفتگوها یا به یاد آوردن آنچه را که تازه گفته شده است دشوار میکند. همچنین میتواند خود را به صورت گم کردن مکرر وسایل روزمره یا فراموش کردن قرارها نشان دهد.
کاهش حافظه بلندمدت
حافظه بلندمدت شامل ذخیرهسازی اطلاعات در دورههای طولانیتر، از چند روز تا چندین سال است. این شامل خاطرات زندگینامهای، مهارتهای یادگرفتهشده و دانش عمومی میشود.
هنگامی که حافظه بلندمدت آسیب ببیند، فرد ممکن است رویدادهای مهم زندگی، چهرههای آشنا یا مهارتهایی را که قبلاً در آنها مهارت داشته فراموش کند. این موضوع میتواند بسیار ناراحتکننده باشد زیرا بر درک فرد از خود و پیوند او با گذشتهاش تأثیر میگذارد.
برخلاف مشکلات حافظه کوتاهمدت که ممکن است بر یادآوری فوری تأثیر بگذارد، کاهش حافظه بلندمدت میتواند شامل محو شدن تدریجی یا پاک شدن کامل تجربیات گذشته باشد. روند پیشرفت کاهش حافظه بلندمدت بسته به علت زمینهای میتواند بسیار متفاوت باشد، از تغییرات کند و نامحسوس تا زوال سریعتر.
چه چیزهایی باعث کاهش حافظه میشوند
کاهش حافظه یک علامت است، نه یک بیماری، و درک علت ریشهای آن برای مدیریت موثر ضروری است. عوامل موثر در مشکلات حافظه بسیار متنوع هستند، و از عوارض جانبی داروهای خاص گرفته تا بیماریهای پزشکی زمینهای و بیماریهای عصبی را شامل میشوند.
ما این علتهای مختلف را با جزئیات بررسی خواهیم کرد، از جمله تأثیر شگفتانگیز داروهای رایج و نقش سلامت عمومی و عوامل سبک زندگی.
داروهایی که باعث کاهش حافظه میشوند
شاید برای شما تعجبآور باشد، اما بسیاری از داروهای رایج میتوانند کاهش حافظه را به عنوان عارضه جانبی داشته باشند. این اتفاق میتواند هنگام شروع یک داروی جدید یا تغییر دوز یک داروی موجود رخ دهد.
روشی که این داروها بر مغز تأثیر میگذارند میتواند در فرآیندهای مورد نیاز برای تشکیل و بازیابی حافظه اختلال ایجاد کند. مهم است که بررسی کنید آیا مشکلات حافظه شما در زمان شروع درمان با یک داروی جدید یا تغییر دوز شروع شده است یا خیر.
برخی از گروههای دارویی که با مشکلات حافظه مرتبط دانسته شدهاند عبارتند از:
برخی داروهای ضد افسردگی
آنتیهیستامینها
مسکنها (به ویژه اوپیوئیدها)
داروهای فشار خون
داروهای شیمیدرمانی
برخی داروهای ضد اضطراب
علاوه بر این، عوامل دیگری نیز وجود دارند که میتوانند در بروز مشکلات حافظه نقش داشته باشند:
بیماریهای پزشکی: مشکلات مختلف سلامتی میتوانند بر حافظه تأثیر بگذارند. این موارد شامل مشکلات تیروئید، کمبود ویتامینها (مانند B12)، عفونتها، اختلالات خواب (مانند آپنه خواب) و آسیبهای سر است. شرایطی مانند سکته مغزی یا تومورهای مغزی نیز میتوانند باعث کاهش حافظه شوند.
بیماریهای عصبی: بیماریهای پیشروندهای که مغز را تحت تأثیر قرار میدهند از عوامل شایع هستند. بیماری آلزایمر شناختهشدهترین آنهاست، اما موارد دیگری مانند دمانس عروقی، دمانس با اجسام لویی، و دمانس فرونتوتمپورال (پیشانیگیجگاهی) نیز منجر به افت حافظه میشوند.
سلامت روان: شرایطی مانند افسردگی، اضطراب و استرس شدید میتوانند به طور قابل توجهی بر تمرکز و حافظه تأثیر بگذارند. گاهی اوقات آنچه به نظر کاهش حافظه میرسد، در واقع دشواری در تمرکز یا توجه به دلیل این چالشهای سلامت روان است.
مصرف مواد: سوء مصرف الکل و مواد مخدر میتواند به حافظه، هم کوتاهمدت و هم بلندمدت، آسیب برساند. این اثرات گاهی اوقات حتی پس از قطع مصرف مواد نیز ممکن است باقی بمانند.
عوامل سبک زندگی: کمبود مزمن خواب، تغذیه نامناسب، و عدم انجام فعالیتهای بدنی و ذهنی همگی میتوانند در طول زمان در عملکرد شناختی و سلامت مغز نقش داشته باشند.
چه زمان برای مشکلات حافظه به پزشک مراجعه کنیم
اگر شما یا کسی که میشناسید موارد زیر را تجربه کردید، مراجعه به پزشک را مد نظر قرار دهید:
تکرار مکرر سوالات یا مکالمات: پرسیدن مکرر چیزهای مشابه، حتی اندکی پس از شنیدن پاسخ.
مشکل در انجام کارهای آشنا: تقلا برای انجام فعالیتهایی که زمانی آسان بودند، مانند پختن یک غذای آشنا، مدیریت امور مالی، یا استفاده از وسایل منزل.
گم شدن در مکانهای آشنا: سردرگم شدن در محیطهایی که باید به خوبی شناخته شده باشند.
مشکل در صحبت کردن و زبان: دشواری در پیدا کردن کلمات مناسب، دنبال کردن گفتگوها، یا فهمیدن آنچه دیگران میگویند.
قضاوت یا تصمیمگیری ضعیف: گرفتن تصمیمهای غیرعادی یا ناایمن، مانند نادیده گرفتن بهداشت فردی یا فریب کلاهبرداریها را خوردن.
تغییرات در شخصیت یا خلقوخو: تحریکپذیر بودن، مضطرب شدن، گوشهگیری یا بدگمانی غیرعادی.
کاهش ناگهانی حافظه: افت سریع در عملکرد حافظه، به ویژه اگر کامل و غیرمنتظره باشد، میتواند نشانه یک واقعه پزشکی حاد باشد.
از آزمایشهای کاهش حافظه چه انتظاری باید داشت
وقتی برای نگرانیهای مربوط به حافظه به پزشک مراجعه میکنید، آنها به احتمال زیاد مجموعهای از ارزیابیها را برای درک علت و شدت کاهش حافظه انجام میدهند. این آزمایشها به تصویرسازی کامل از سلامت شناختی شما کمک میکنند.
تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی: پزشک سوالات مفصلی درباره علائم شما، زمان شروع آنها، سلامت عمومی، داروها و تاریخچه خانوادگی خواهد پرسید. معاینه فیزیکی به رد سایر بیماریهای پزشکی کمک میکند.
آزمونهای شناختی و عصبروانشناختی: اینها آزمونهای خاصی هستند که برای ارزیابی حافظه، مهارتهای تفکر، زبان و تواناییهای حل مسئله طراحی شدهاند. دامنه آنها میتواند از پرسشنامههای ساده تا ارزیابیهای عمیقتر که توسط متخصص انجام میشود متغیر باشد.
آزمایشهای خون: آزمایش خون میتواند به شناسایی علل احتمالی کاهش حافظه، مانند کمبود ویتامین، مشکلات تیروئید، عفونتها یا سایر مشکلات متابولیک کمک کند.
تصویربرداری مغزی: روشهای علوم اعصاب مانند امآرآی (MRI) یا سیتی اسکن (CT) میتوانند تصاویر دقیقی از مغز ارائه دهند. آنها به شناسایی تغییرات ساختاری مانند سکتههای مغزی، تومورها، یا علائم تحلیل رفتن مغز مرتبط با برخی انواع دمانس کمک میکنند.
آنالیز مایع مغزی-نخاعی (CSF): در برخی موارد، ممکن است یک پونکسیون کمری (نمونهبرداری از مایع نخاع) برای جمعآوری CSF انجام شود. تجزیه و تحلیل این مایع میتواند به شناسایی شاخصهای مرتبط با شرایطی مانند بیماری آلزایمر یا عفونتها کمک کند.
گزینههای درمان کاهش حافظه
داروهای کاهش حافظه
وقتی کاهش حافظه نشانهای از یک بیماری زمینهای مانند آلزایمر یا دمانس عروقی است، ممکن است داروهای خاصی تجویز شوند. هدف این داروها مدیریت علائم و در برخی موارد، کاهش سرعت پیشرفت زوال شناختی است.
برای بیماری آلزایمر، معمولاً از داروهایی مانند مهارکنندههای کولیناستراز (مانند دونپزیل، ریواستیگمین، گالانتامین) و آنتاگونیستهای گیرنده NMDA (مانند ممانتین) استفاده میشود.
مهارکنندههای کولیناستراز با افزایش سطح استیلکولین در مغز که یک انتقالدهنده عصبی درگیر در حافظه و یادگیری است کار میکنند. از طرف دیگر، ممانتین به تنظیم فعالیت گلوتامات، یک انتقالدهنده عصبی دیگر، کمک میکند.
مهم است بدانید که این داروها دمانس را درمان نمیکنند اما میتوانند به بهبود عملکرد شناختی و فعالیتهای روزمره زندگی برای برخی بیماران کمک کنند. انتخاب دارو و دوز آن توسط پزشک و بر اساس تشخیص دقیق، شدت علائم و سلامت کلی فرد تعیین میشود.
تغییرات سبک زندگی برای سلامت بهتر مغز
فراتر از دارو، اتخاذ تغییرات خاص در سبک زندگی میتواند نقش مهمی در حمایت از سلامت مغز و احتمالاً کاهش مشکلات حافظه ایفا کند. این تغییرات اغلب بر سلامت کلی متمرکز بوده و میتوانند مکمل درمانهای پزشکی باشند. زمینههای کلیدی عبارتند از:
فعالیت بدنی منظم: ثابت شده است که انجام ورزشهای هوازی مانند پیادهروی سریع، شنا یا دوچرخهسواری باعث بهبود جریان خون در مغز میشود که برای عملکرد شناختی حیاتی است. هدفگذاری برای حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته معمولاً توصیه میشود.
خواب کافی: خواب باکیفیت برای تثبیت حافظه حیاتی است. ایجاد یک برنامه خواب منظم و یک روتین آرامشبخش قبل از خواب میتواند به بهبود بهداشت خواب کمک کند.
مدیریت استرس: استرس مزمن میتواند تأثیر منفی بر حافظه بگذارد. تکنیکهایی مانند ذهنآگاهی، مدیتیشن، یوگا یا پرداختن به سرگرمیهای لذتبخش میتوانند به کاهش سطح استرس کمک کنند.
ارتباطات اجتماعی: حفظ روابط اجتماعی قوی و مشارکت در فعالیتهای محرک ذهن با دیگران میتواند به فعال نگه داشتن مغز و کاهش خطر زوال شناختی کمک کند.
تمرینات شناختی و تحریک ذهنی
فعال نگه داشتن مغز از طریق تحریک ذهنی جنبه مهم دیگری در مدیریت و به طور بالقوه بهبود حافظه است. مشارکت در فعالیتهایی که مغز را به چالش میکشد میتواند به ایجاد ذخیره شناختی و حفظ مسیرهای عصبی کمک کند. نمونههایی از این فعالیتها عبارتند از:
یادگیری یک مهارت جدید، مانند نواختن یک ساز موسیقی یا یک زبان خارجی.
خواندن کتاب، مقاله یا حل جدولهایی مانند سودوکو و جدول کلمات متقاطع.
بازی کردن بازیهای استراتژیک یا بازیهای متمرکز بر حافظه.
شرکت در بحثهای گروهی یا گذراندن دورههای آموزشی.
نقش رژیم غذایی و تغذیه در حافظه
رژیم غذایی و تغذیه میتوانند بر عملکرد مغز و حافظه تأثیر بگذارند. یک رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی خاص میتواند در حمایت از سلامت مغز و کاهش خطر زوال شناختی کمککننده باشد. توصیههای کلیدی رژیم غذایی معمولاً عبارتند از:
اسیدهای چرب امگا-۳: این چربیها که در ماهیهای چرب (مانند سالمون، خالمخالی و ساردین)، بذر کتان و گردو یافت میشوند، برای ساختار و عملکرد مغز مهم هستند.
آنتیاکسیدانها: میوهها و سبزیجات، به ویژه توتها، سبزیجات برگپهن و محصولات رنگارنگ سرشار از آنتیاکسیدانهایی هستند که از سلولهای مغز در برابر آسیب محافظت میکنند.
غلات کامل: این غلات منبع پایداری از گلوکز را که سوخت اصلی مغز است تأمین میکنند.
محدود کردن غذاهای فرآوریشده و قندها: مصرف بیش از حد غذاهای فرآوریشده و قندهای افزودنی میتواند به التهاب کمک کرده و بر سلامت شناختی تأثیر منفی بگذارد.
راهکارهای مقابله برای بیماران و مراقبان
زندگی با کاهش حافظه، چه تجربه شخصی خودتان باشد و چه حمایت از یک عزیز، چالشهای منحصر به فردی را به همراه دارد. یافتن راههای موثر برای مدیریت زندگی روزمره و حفظ سلامتی بسیار مهم است. این امر شامل درک شرایط، سازگاری با روتینها و جستجوی سیستمهای حمایتی موجود است.
برای افرادی که کاهش حافظه را تجربه میکنند، تمرکز بر استراتژیهایی که استقلال و کیفیت زندگی را ارتقا میدهند میتواند مفید باشد. این موارد ممکن است شامل شکلهای زیر باشد:
ایجاد روتینها: برنامههای روزانه منظم میتواند به کاهش سردرگمی کمک کند و حسی از پیشبینیپذیری ایجاد کند.
استفاده از ابزارهای کمکحافظه: ابزارهایی مانند تقویمها، دفترچههای یادداشت، جعبههای تقسیم دارو و یادآورهای دیجیتال میتوانند در کارهای روزمره به شما کمک کنند.
شرکت در فعالیتهای آشنا: ادامه مشارکت در سرگرمیها و فعالیتهایی که لذتبخش هستند میتواند سلامت عاطفی شما را حمایت کند.
حفظ روابط اجتماعی: ارتباط با دوستان و خانواده، حتی با ایجاد تغییراتی در نحوه برقراری ارتباط، میتواند با احساس انزوا مبارزه کند.
مراقبان نیز نقشی حیاتی ایفا میکنند و اغلب خودشان نیز به حمایت نیاز دارند. تقاضاهای مراقبت میتواند سنگین باشد و بر سلامت جسمی و روحی تأثیر بگذارد. تشخیص این امر و اجرای شیوههای خودمراقبتی کلیدی است. منابع برای مراقبان عبارتند از:
گروههای حمایتی: ارتباط با دیگرانی که تجربیات مشابهی دارند میتواند مایه تسلی عاطفی و توصیههای کاربردی باشد.
برنامههای آموزشی: یادگیری بیشتر درباره نوع خاص کاهش حافظه و روند پیشرفت آن میتواند به ارائه مراقبت بهتر کمک کند.
مراقبت موقت یا تسکینی (Respite care): هماهنگی برای تسکین موقت از وظایف مراقبتی، امکان استراحت و وقت شخصی را فراهم میکند.
راهنمایی حرفهای: مشورت با ارائهدهندگان مراقبتهای بهداشتی یا مددکاران اجتماعی میتواند راهکارهایی برای مدیریت رفتارهای چالشبرانگیز و برنامهریزی برای نیازهای آینده ارائه دهد.
نتیجهگیری
کاهش حافظه میتواند به راههای مختلفی ظاهر شود، از فراموشکاریهای ساده گرفته تا مشکلات جدیتر که بر زندگی روزمره تأثیر میگذارند. در حالی که برخی از تغییرات در حافظه بخش طبیعی از افزایش سن است، سایر موارد ممکن است نشاندهنده شرایط پزشکی باشد که نیاز به توجه دارند.
اقدام زودهنگام میتواند به یافتن علت کمک کند و منجر به گزینههای بیشتری برای مدیریت علائم شود.
پرسشهای متداول
کاهش حافظه دقیقاً چیست؟
کاهش حافظه به این معنی است که یادآوری چیزهایی که قبلاً به راحتی به یاد میآوردید، دشوار شده است. گویی مغز شما برای پیدا کردن اطلاعاتی که قبلاً ذخیره کرده بود مشکل دارد. این وضعیت میتواند موقت باشد، مثلاً بعد از یک شوک، یا ممکن است طولانیتر شود. گاهی اوقات این موضوع فقط نشانهای از پیر شدن مغز است، اما در مواقع دیگر به وضعیت جدیتری اشاره دارد.
آیا فراموش کردن چیزها با بالا رفتن سن طبیعی است؟
بسیار رایج است که افراد با افزایش سن، برای به خاطر آوردن چیزها به زمان کمی بیشتر نیاز داشته باشند. این معمولاً پیریِ طبیعی نامیده میشود. با این حال، اگر رویدادهای مهم را فراموش میکنید، در مکانهای آشنا گم میشوید، یا در انجام کارهای روزمره مشکل دارید، ممکن است فراتر از پیری طبیعی باشد.
تفاوت بین فراموشی طبیعی و کاهش حافظه جدی چیست؟
فراموشی طبیعی معمولاً جزئی است، مانند جا گذاشتن کلیدها یا فراموش کردن نام یک نفر برای چند لحظه. کاهش حافظه جدی شامل فراموش کردن رویدادهای اخیر، تکرار سوالات، سردرگمی در مورد مکانهای آشنا، یا مشکل در انجام کارهایی است که قبلاً میتوانستید انجام دهید. این وضعیت به طور قابل توجهی بر زندگی روزمره شما تأثیر میگذارد.
آیا داروها میتوانند باعث مشکلات حافظه شوند؟
بله، بسیاری از داروها، از جمله برخی داروهای ضد آلرژی، مشکلات خواب یا افسردگی میتوانند بر حافظه شما تأثیر بگذارند. اگر متوجه شدید مشکلات حافظه شما پس از شروع مصرف یک داروی جدید یا تغییر دوز شروع شده است، ارزش دارد که آن را با پزشک خود در میان بگذارید.
علائم اولیهای که ممکن است نشاندهنده یک مشکل جدیتر حافظه باشد چیست؟
مراقب علائمی مانند پرسیدن مکرر سوالات مشابه، گم شدن در مناطق آشنا، مشکل در انجام کارهای روزمره، قرار دادن وسایل در جاهای عجیب، یا تقلا برای پیدا کردن کلمات مناسب باشید. اینها گاهی اوقات میتوانند نشانههای اولیه باشند.
دمانس چیست و چه ارتباطی با کاهش حافظه دارد؟
دمانس یک بیماری خاص نیست بلکه یک اصطلاح کلی برای کاهش توانایی ذهنی است که به اندازه کافی شدید باشد تا در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند. کاهش حافظه اغلب یکی از اولین و بارزترین علائم دمانس است، اما میتواند مشکلات مربوط به تفکر، استدلال و زبان را نیز شامل شود.
آیا انواع مختلفی از کاهش حافظه وجود دارد؟
بله، کاهش حافظه میتواند ناگهانی رخ دهد، مانند آمنزی بعد از یک آسیب، یا میتواند به مرور زمان و به تدریج ایجاد شود که به آن کاهش حافظه پیشرونده میگویند. کاهش حافظه پیشرونده اغلب با شرایطی مانند دمانس مرتبط است.
چه زمانی باید آنقدر نگران شوم که به خاطر کاهش حافظه به پزشک مراجعه کنم؟
اگر کاهش حافظه شما ناگهانی است، اگر در زندگی روزمرهتان مشکل ایجاد میکند، اگر دچار سردرگمی جدید یا رو به وخامتی شدهاید، یا اگر علائم نگرانکننده دیگری مانند مشکل در صحبت کردن یا تشخیص اشیاء دارید، باید به پزشک مراجعه کنید. همیشه بهتر است که مورد بررسی قرار بگیرید.
پزشک ممکن است از چه آزمایشهایی برای بررسی کاهش حافظه استفاده کند؟
پزشکان معمولاً با گفتگو درباره علائم و تاریخچه پزشکی شما شروع میکنند. آنها همچنین ممکن است تستهای حافظه ساده، ارزیابیهای شناختی و احتمالاً آزمایش خون یا تصویربرداری مغزی مانند امآرآی یا سیتی اسکن را برای رد سایر علتها انجام دهند.
آیا تغییرات سبک زندگی میتواند به سلامت حافظه کمک کند؟
فعال ماندن از نظر بدنی، داشتن رژیم غذایی سالم، خواب کافی، مدیریت استرس و فعال ماندن از نظر اجتماعی و ذهنی همگی میتوانند از سلامت مغز حمایت کرده و به حفظ عملکرد حافظه کمک کنند.
آیا درمانی برای بیماریهای مسبب کاهش حافظه مانند آلزایمر وجود دارد؟
در حال حاضر هیچ درمانی برای اکثر شرایطی که باعث کاهش حافظه پیشرونده میشوند، مانند بیماری آلزایمر، وجود ندارد. با این حال، درمانها و داروها میتوانند به مدیریت علائم، بهبود کیفیت زندگی و کاهش سرعت پیشرفت بیماری در برخی موارد کمک کنند.
اگر یکی از عزیزانم دچار کاهش حافظه شد چه کاری میتوانم انجام دهم؟
درباره شرایط آنها اطلاعات کسب کنید، آنها را تشویق کنید که به دنبال مشاوره پزشکی باشند، به آنها کمک کنید تا سبک زندگی سالمی داشته باشند و صبور و همدل باشید. گروههای حمایتی از مراقبان نیز میتوانند منابع ارزشمند و کمکهای عاطفی ارائه دهند.
Emotiv یک شرکت پیشرو در فناوری عصبی است که با ابزارهای در دسترس EEG و دادههای مغزی به پیشبرد پژوهشهای علوم اعصاب کمک میکند.
کریستین بورگوس




