بیماری‌های از دست دادن حافظه

چگونه بیماری مزمن می‌تواند منجر به از دست رفتن حافظه شود

ممکن است به نظر بیاید که آسیب مغزی می تواند منجر به مشکلات حافظه شود. اما آیا می‌دانستید که شرایطی که بخش‌های دیگر بدن شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد نیز می‌تواند بر تفکر و حافظه شما تأثیر بگذارد؟

این موضوع بیشتر از آنچه فکر می‌کنید اتفاق می‌افتد. هنگامی که یک بیماری مزمن گسترش می‌یابد، می‌تواند مجموعه‌ای از اثرات ایجاد کند که به مغز می‌رسد و منجر به چیزی می‌شود که گاهی اوقات "اختلال شناختی ثانویه" نامیده می‌شود. این موضوع در مورد مغز به عنوان مشکل اصلی نیست، بلکه نتیجه‌ای از یک مشکل بهداشتی دیگر است.

منظور از "اختلال شناختی ثانویه" چیست

اختلال شناختی ثانویه به تغییرات در تفکر، حافظه و دیگر عملکردهای ذهنی اشاره دارد که به دلیل یک وضعیت سلامت جسمی رخ می‌دهد و به یک بیماری نورودژنراتیو اولیه مانند آلزایمر مرتبط نیست. این تغییرات می‌تواند از فراموشی ملایم تا مشکلات بیشتری با حل مسئله، توجه و زبان متفاوت باشد.

سه مسیر اصلی: التهاب، کاهش جریان خون و انباشت سموم

چگونه دقیقاً یک بیماری گسترده بر ذهن ما تأثیر می‌گذارد؟ چند راه اصلی وجود دارد که این اتفاق می‌افتد:

التهاب: بسیاری از بیماری‌های مزمن شامل التهاب مداوم در سراسر بدن هستند. به شرایطی مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس فکر کنید. این التهاب گسترده می‌تواند بر مغز نیز تأثیر بگذارد. مواد شیمیایی التهابی، به نام سایتوکین‌ها، می‌توانند از سد خونی مغزی عبور کنند یا به سلول‌های مغزی علامت بدهند و عملکرد طبیعی را مختل کنند.

این موضوع می‌تواند در ارتباط بین نورون‌ها مداخله کند، حالت روحی را تحت تأثیر قرار دهد و شکل گیری و بازیابی حافظه را مختل کند.

کاهش جریان خون: مغز به تأمین مداوم اکسیژن و مواد مغذی که از طریق خون حمل می‌شوند نیاز دارد. شرایط مزمن که قلب و عروق خونی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مانند بیماری قلبی یا دیابت، می‌تواند جریان خون به مغز را کاهش دهد.

این اتفاق می‌تواند از طریق رگ‌های تنگ، لخته‌های خونی یا حتی سکته‌های کوچک و غیرواضح (گاهی اوقات به نام سکته‌های خاموش) باشد. هنگامی که سلول‌های مغزی اکسیژن کافی دریافت نمی‌کنند، نمی‌توانند به درستی عمل کنند و این منجر به نقص‌های شناختی می‌شود. به همین دلیل مدیریت شرایطی که بر گردش خون تأثیر می‌گذارد برای سلامت مغز بسیار مهم است.

انباشت سموم: گاهی اوقات بیماری‌های مزمن مانع از این می‌شوند که بدن به طور مؤثر ضایعات را پاکسازی کند. به عنوان مثال، وقتی که کلیه‌ها یا کبد به خوبی کار نمی‌کنند (مانند بیماری‌های مزمن کلیه یا کبد)، سموم می‌توانند در جریان خون انباشته شوند.

این سموم سپس می‌توانند به مغز برسند و عملکرد سلول‌های عصبی را مختل کنند و موجب سردرگمی، مشکلات حافظه و تغییرات در آگاهی شوند. این شبیه به این است که سیستم طبیعی تصفیه بدن تحت فشار قرار گیرد، به گونه‌ای که مواد مضر بتوانند در بدن بچرخند و به اندام‌های حساس مانند مغز آسیب برسانند.

شرایط عصبی که علائم شناختی بخشی از آن‌هاست

بیماری پارکینسون: چرا توجه و برنامه‌ریزی اغلب ابتدا تغییر می‌کنند

بیماری پارکینسون عمدتاً به خاطر علائم مرتبط با حرکت، مانند لرزش و خشکی شناخته شده است. با این حال، این یک وضعیت مغزی است که اغلب عملکردهای شناختی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

این تغییرات معمولاً اولین موردی نیست که افراد متوجه آن می‌شوند، اما می‌توانند به مرور زمان با پیشرفت بیماری بسیار قابل توجه شوند. بخش‌های مغزی که تحت تأثیر پارکینسون قرار می‌گیرند در بیشتر از کنترل حرکتی نقش دارند؛ آن‌ها همچنین در تفکر، توجه و برنامه‌ریزی نقش دارند.

به همین دلیل مشکلات با عملکرد اجرایی—فرآیندهای ذهنی که به ما کمک می‌کنند برنامه‌ریزی کنیم، توجه را متمرکز کنیم، دستورات را به یاد آوریم و چندین کار را به صورت موازی انجام دهیم—اغلب در اوایل ظاهر می‌شوند، گاه حتی قبل از آن که علائم حرکتی آشکار بیشتر دیده شوند.

افراد ممکن است با مواردی مانند این مشکل داشته باشند:

• سازماندهی وظایف یا افکار

• تغییر بین فعالیت‌ها

• تمرکز بر یک مکالمه یا وظیفه

• به خاطر سپردن توالی‌ها یا مراحل

با پیشرفت پارکینسون، این تغییرات شناختی می‌توانند تکامل یابند. برخی افراد ممکن است تفکر کندتر، مشکلات با مهارت‌های بصری-فضایی و مشکلات با بازیابی حافظه را تجربه کنند. در برخی موارد، شکل زوال عقل، که به عنوان زوال عقل پارکینسون شناخته می‌شود، می‌تواند توسعه یابد.

مولتیپل اسکلروزیس: چگونگی کندی پردازش و بازیابی حافظه در اثر مایلین‌زدایی

مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف محافظ، به نام مایلین، که تارهای عصبی در مغز و نخاع را می‌پوشاند حمله می‌کند. این آسیب، که به عنوان مایلین‌زدایی شناخته می‌شود، مسیرهای ارتباطی بین مغز و باقی بدن را مختل می‌کند. وقتی این سیگنال‌ها کند یا مسدود می‌شوند، می‌تواند به گستره‌ای از علائم منجر شود، از جمله تغییرات شناختی قابل توجه.

مسائل شناختی در MS عموماً به شکل مشکلات زیر بروز می‌کنند:

• کندی سرعت پردازش اطلاعات: این یکی از شایع‌ترین علائم شناختی است. این به این معناست که مغز بیشتر زمان می‌خواهد تا اطلاعات را دریافت، پردازش و پاسخ دهد.

• مشکلات حافظه، به خصوص با بازیابی: در حالی که افراد مبتلا به MS ممکن است قادر به یادگیری اطلاعات جدید باشند، اغلب با یادآوری آن بعداً مشکل دارند.

• مشکلات با توجه و تمرکز: حفظ تمرکز می‌تواند چالش‌برانگیز شود.

• مشکلات با عملکردهای اجرایی، مانند برنامه‌ریزی و حل مسئله.

این تغییرات شناختی می‌توانند زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهند، بر کار، تعاملات اجتماعی و توانایی مدیریت وظایف روزمره اثر بگذارند. شدت و نوع علائم شناختی می‌توانند به میزان زیادی از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، بسته به محل و میزان مایلین‌زدایی.

بیماری هانتینگتون: اختلال در عملکرد اجرایی ابتدایی، تغییرات خلقی و کاهش شناختی

بیماری هانتینگتون (HD) یک اختلال ژنتیکی است که تجزیه تدريجي سلول‌های عصبی در مغز را ایجاد می‌کند. این بیماری معمولاً بر خلق، توانایی‌های شناختی و حرکت فرد تاثیر می‌گذارد. در حالی که علائم حرکتی مانند حرکات ناخواسته شناخته شده‌تر هستند، تغییرات شناختی و روان‌پزشکی نیز ویژگی‌های اصلی بیماری هستند و اغلب در اوایل دوره بیماری ظاهر می‌شوند.

علائم اولیه کاهش شناختی در HD اغلب شامل مشکلات با عملکردهای اجرایی هستند. این می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• مشکل در برنامه‌ریزی و سازماندهی

• مشکل در تفکر انعطاف‌پذیر و سازگاری با شرایط جدید

• قضاوت نادرست و اختلال در تصمیم‌گیری

به همراه این تغییرات شناختی، بیماران مبتلا به HD اغلب احساسات خلقی قابل توجهی را تجربه می‌کنند، مانند افسردگی، تحریک‌پذیری، اضطراب یا بی‌تفاوتی. با پیشرفت بیماری، اختلال شناختی بیشتر گسترش می‌یابد و حافظه، توجه و توانایی یادگیری اطلاعات جدید را تحت تأثیر قرار می‌دهد، و در نهایت ممکن است افراد دچار زوال عقل شدید شوند.

بیماری‌های اندام و متابولیک که می‌توانند عملکرد مغز را مختل کنند

گاهی اوقات، مشکلات در عملکرد اندام‌های بدن شما یا چگونگی پردازش چیزها توسط بدن می‌تواند به از دست رفتن حافظه و دیگر دشواری‌های تفکر منجر شود. این شرایط می‌توانند تعادل حساسی در مغز را مختل کنند و همه چیز از یادآوری حافظه تا تصمیم‌گیری را تحت تأثیر قرار دهند.

بیماری مزمن کلیه: چگونگی که اورمی می‌تواند سردرگمی و مشکلات حافظه را ایجاد کند

وقتی کلیه‌ها به خوبی قادر به فیلتر کردن ضایعات از خون نیستند، این سموم می‌توانند انباشته شوند. این وضعیت به عنوان اورمی شناخته می‌شود. این محصولات ضایعات می‌توانند به مغز مسافرت کرده و فعالیت سلول‌های مغزی را مختل کنند، و به مجموعه‌ای از مشکلات شناختی منجر شوند.

افراد ممکن است سردرگمی، مشکل در تمرکز و مشکلات حافظه قابل توجهی را تجربه کنند. در موارد شدیدتر، این شرایط ممکن است حتی بر بیداری و عملکرد کلی ذهنی تأثیر بگذارد.

بیماری کبد: چگونگی آنسفالوپاتی کبدی سبب اختلال در تفکر و آگاهی می‌شود

مشابه بیماری کلیه، بیماری کبد نیز می‌تواند منجر به انباشت سموم در جریان خون شود. کبد معمولاً این مواد مضر را فیلتر می‌کند، اما وقتی آسیب می‌بیند، این سموم می‌توانند به مغز برسند. این می‌تواند باعث وضعیتی به نام آنسفالوپاتی کبدی شود.

علائم می‌توانند به شدت متفاوت باشند، از تغییرات جزئی در شخصیت و خلق‌وخو تا سردرگمی شدید، گمراهی و حتی دوره‌هایی از عدم پاسخگویی. این وضعیت با چگونگی توانایی شما در تفکر و آگاهی از آنچه در اطراف شما می‌گذرد واقعاً اختلال ایجاد می‌کند.

بیماری قلب: چگونه کاهش خروجی قلب و سکته‌های کوچک بر شناخت تاثیر می‌گذارند

بیماری قلب، به ویژه شرایطی که توانایی قلب برای پمپاژ خون به طور مؤثر را کاهش می‌دهد (خروجی قلب پایین)، می‌تواند به معنای این باشد که مغز به اندازه کافی خون دریافت نمی‌کند. این کمبود جریان خون می‌تواند به کندی عمومی شناخت و مشکلات حافظه منجر شود.

به علاوه، بیماری قلب اغلب با شرایطی مانند فشار خون بالا و فیبریلاسیون دهلیزی مرتبط است که می‌تواند خطر سکته‌های کوچک (گاهی اوقات به نام سکته‌های خاموش) در مغز را افزایش دهد. این وقایع کوچک، حتی اگر به صورت فوری قابل توجه نباشند، می‌توانند با گذر زمان آسیب بزنند و حافظه، سرعت پردازش، و عملکردهای اجرایی مانند برنامه‌ریزی را تحت تأثیر قرار دهند.

دیابت: آسیب‌های عروقی و تنظیم نشدن گلوکز که بر مغز تأثیر می‌گذارند

دیابت مغز را به چند روش کلیدی تحت تأثیر قرار می‌دهد. اول، سطح بالای قند خون در طول زمان می‌تواند به عروق خونی در سراسر بدن آسیب برساند، از جمله در مغز. این آسیب عروقی می‌تواند به کاهش جریان خون منجر شود و خطر سکته را افزایش دهد، مشابه با بیماری قلب.

دوم، توانایی بدن در تنظیم قند خون می‌تواند مختل شود. هر دو سطح بسیار بالا و بسیار پایین قند خون می‌توانند مستقیماً بر عملکرد مغز تأثیر بگذارند و باعث سردرگمی موقت، نارسایی حافظه و مشکل در تمرکز شوند.

بیماری‌های خودایمنی و التهابی مرتبط با "مه مغز"

لوپوس: زمانی که فعالیت ایمنی سیستم عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار می‌دهد

لوپوس، یا لوپوس اریتماتوس سیستمیک (SLE)، یک بیماری مزمن خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌ها و اندام‌های خود حمله می‌کند. در حالی که معمولاً با درد مفاصل، جوش‌های پوستی و خستگی مرتبط است، لوپوس می‌تواند بر مغز تأثیر بگذارد و منجر به وضعیتی به نام لوپوس نورواستانی شود.

این وضعیت می‌تواند به عنوان مجموعه‌ای از مسائل شناختی، که اغلب به عنوان "مه مغزی" توصیف می‌شود، به خودی نشان دهد. این علائم شناختی می‌توانند مشکلاتی در حافظه، توجه، تمرکز و سرعت پردازش شامل شوند.

وقتی لوپوس سیستم عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد، می‌تواند باعث التهاب در مغز و بافت‌های اطراف آن شود. این التهاب می‌تواند عملکرد معمول مغز را مختل کرده و بر نحوه ارتباط سلول‌های عصبی تأثیر بگذارد.

مکانیسم‌های دقیق هنوز در حال بررسی هستند، اما به‌نظر می‌رسد که آنتی‌بادی‌های خودی، که پروتئین‌هایی هستند که سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با مهاجمین خارجی تولید می‌کند، می‌توانند به مغز نف