میگرن همی پلژیک نوعی میگرن نسبتاً نادر است. این یک سردرد معمولی نیست. این نوع میتواند به یکی از طرفهای بدن شما احساس ضعف یا حتی بیحسی بدهد، تقریباً مشابه آنچه در طی سکته مغزی اتفاق میافتد.
زیرا علائم میتوانند بسیار شبیه به سکته مغزی باشند، برای همه افراد درگیر واقعاً ترسناک و گیجکننده است. بنابراین، مهم است که علائم را بشناسید و بدانید که در صورت تجربه آنها توسط شما یا کسی که میشناسید، چه کاری باید انجام دهید.
میگرن همیپلژیک چیست؟
تشخیص میگرن همیپلژیک از سایر شرایط
میگرن همیپلژیک یک نوع نادر اما مهم از میگرن است. مشخصه آن علائم عصبی موقتی است که میتواند بسیار نگرانکننده باشد و اغلب از علائم سکته مغزی تقلید میکند.
ویژگی تعیینکننده آن همیپلژی است، به این معنی که ضعف یا فلج در یک طرف بدن رخ میدهد. این فقط یک مشکل جزئی نیست؛ بلکه میتواند به طور قابل توجهی بر توانایی فرد برای حرکت یا فعالیت در سمت آسیبدیده تاثیر بگذارد.
درک این نکته مهم است که میگرن همیپلژیک یک زیرگروه از میگرن همراه با اورا است. در حالی که بسیاری از مردم میگرن را با سردرد شدید مرتبط میدانند، حدود ۳۰٪ اورا را تجربه میکنند، که اختلالات عصبی موقتی هستند که میتوانند قبل از سردرد یا همراه با آن رخ دهند.
در میگرن همیپلژیک، اورا به طور خاص شامل ضعف حرکتی یا فلج در یک طرف بدن است. این علامت حرکتی باید به همراه حداقل یک علامت دیگر اورا، مانند تغییرات بینایی (مانند دیدن نورهای چشمکزن یا نقاط کور)، اختلالات حسی (مانند بیی حسی یا سوزن سوزن شدن)، یا مشکلات در گفتار و زبان وجود داشته باشد.
از آنجا که علائم میتوانند بسیار شبیه به سکته مغزی باشند، در صورت مواجهه با این علائم برای اولین بار، مراجعه فوری به پزشک حیاتی است. تشخیص میگرن همیپلژیک از سکته مغزی یک مرحله حیاتی در تشخیص و مدیریت بیماری است.
اگرچه علائم معمولاً به طور کامل برطرف میشوند، اما بروز اولیه آنها میتواند ترسناک باشد و برای رد سایر شرایط جدی نیاز به ارزیابی دقیق دارد. ماهیت موقتی ضعف و وجود سایر علائم شبیه میگرن اغلب به متمایز کردن آن از سکته مغزی در طول زمان کمک میکند، اما ارزیابی اولیه همیشه بر روی جدیترین احتمالات متمرکز است.
علائم میگرن همیپلژیک
فاز اورا (پیشدرآمد)
فاز اورا زمانی است که علائم عصبی، معمولاً قبل یا در حین سردرد ظاهر میشوند. در میگرن همیپلژیک، این علائم اغلب بارزتر از سایر انواع میگرن هستند.
مشخصه اصلی این فاز، ضعف یا فلج موقت در یک طرف بدن است که به عنوان همیپلژی شناخته میشود. این ضعف میتواند یک سمت کامل بدن یا فقط بخشی از آن مانند یک بازو، پا یا صورت را تحت تاثیر قرار دهد. سایر علائم شایع اورا عبارتند از:
اختلالات بینایی: این اختلالات میتوانند شامل دیدن خطوط زیگزاگ، نورهای چشمکزن یا نقاط کور تا تجربه دوبینی یا تاری دید باشند.
تغییرات حسی: احساس سوزن سوزن شدن یا بیحسی، که اغلب به عنوان خوابرفتگی دست و پا توصیف میشود، میتواند از دست به سمت بازو گسترش یابد و همچنین ممکن است صورت را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
مشکلات گفتاری و زبانی: ممکن است در پیدا کردن کلمات، مخلوط کردن کلمات، لکنت زبان یا دشواری در درک دیگران مشکل ایجاد شود.
مشکلات تعادل و هماهنگی: احساس سرگیجه یا دوران سر، و از دست دادن عمومی تعادل نیز شایع است.
این علائم اورا معمولاً به تدریج در طول چند دقیقه ایجاد میشوند و میتوانند از چند ساعت تا چند روز ادامه داشته باشند. در برخی موارد، ممکن است برای دورههای طولانیتری باقی بمانند.
فاز سردرد
در پی اورا یا گاهی همزمان با آن، معمولاً یک سردرد شدید ایجاد میشود. این سردرد اغلب ضرباندار توصیف میشود و میتواند در یک طرف سر قرار داشته باشد، اگرچه میتواند در هر دو طرف رخ دهد یا عمومی باشد.
تهوع و استفراغ در این فاز شایع است، همانطور که حساسیت افزایشیافته به نور و صدا نیز دیده میشود. توجه به این نکته مهم است که برخی از افراد ممکن است علائم میگرن همیپلژیک را بدون همراهی با سردرد تجربه کنند.
علائم پس از اثر (Postdrome)
پس از فروکش کردن علائم سردرد و اورا، دورهای به نام پس از اثر یا پستدروم میتواند آغاز شود. این فاز با خستگی پایدار، احساس ناخوشی عمومی، و گاهی گیجی یا مشکل در تمرکز مشخص میشود.
برخلاف بسیاری از انواع دیگر میگرن که دوره پس از اثر در آنها نسبتاً کوتاه است، افراد مبتلا به میگرن همیپلژیک ممکن است خستگی طولانیمدتی را تجربه کنند که میتواند چندین روز ادامه داشته باشد.
علل و عوامل خطر
درک عواملی که باعث تحریک میگرن همیپلژیک میشوند، کلید مدیریت آن است. در حالی که مکانیسمهای دقیق هنوز در حال بررسی هستند، تحقیقات به ترکیبی از استعدادهای ژنتیکی و عوامل محیطی اشاره دارند.
عوامل ژنتیکی
برای بسیاری از بیماران، میگرن همیپلژیک دارای یک جزء ارثی است. این موضوع به ویژه در مورد میگرن همیپلژیک فامیلی (FHM) صادق است، جایی که یک یا چند بستگان نزدیک نیز این شرایط را تجربه میکنند. شناخته شده است که جهش در ژنهای خاصی در FHM نقش دارد و بر نحوه ارتباط سلولهای عصبی تاثیر میگذارد. در حال حاضر، جهش در چهار ژن شناسایی شده است:
CACNA1A: مرتبط با FHM نوع ۱.
ATP1A2: مرتبط با FHM نوع ۲.
SCN1A: مرتبط با FHM نوع ۳.
PRRT2: ژن شناساییشده دیگری که درگیر است.
این تغییرات ژنتیکی میتواند منجر به تحریکپذیری بیش از حد سلولهای عصبی شود، که تصور میشود در ایجاد علائم اورا در میگرن همیپلژیک نقش دارد. هنگامی که این فعالیت الکتریکی بر نواحی مغزی کنترلکننده حرکت تاثیر میگذارد، میتواند منجر به ضعف یا فلج موقت شود.
توجه به این نکته مهم است که همه افراد مبتلا به میگرن همیپلژیک سابقه خانوادگی شناختهشده یا جهش ژنی قابل شناسایی ندارند؛ به این موارد میگرن همیپلژیک تکگیر (SHM) گفته میشود. تحقیقات در زمینه علوم اعصاب همچنان در حال انجام است و این احتمال وجود دارد که سایر ژنهای کشفنشده نیز در این امر دخیل باشند.
محرکهای محیطی
فراتر از ژنتیک، برخی عوامل محیطی میتوانند به عنوان محرک برای حملات میگرن همیپلژیک در افراد مستعد عمل کنند. در حالی که محرکها میتوانند از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت باشند، برخی از محرکهای گزارش شده عبارتند از:
استرس: استرس روحی و فیزیکی هر دو میتوانند شروعکننده یک حمله باشند.
اختلالات خواب: الگوهای خواب نامنظم، خواب خیلی زیاد یا خیلی کم، میتوانند مشکلساز باشند.
عوامل رژیم غذایی: برخی غذاها یا نوشیدنیها، مانند پنیرهای کهنه، گوشتهای فرآوری شده یا الکل، ممکن است در برخی افراد باعث تحریک میگرن شوند.
محرکهای حسی: نورهای شدید، صداهای بلند، یا بوهای تند گاهی اوقات میتوانند باعث بروز علائم شوند.
تغییرات هورمونی: نوسانات در سطح هورمونها، به ویژه در زنان، میتواند یک محرک قابل توجه باشد.
تشخیص میگرن همیپلژیک
تشخیص میگرن همیپلژیک میتواند فرآیند پیچیدهای باشد، در درجه اول به این دلیل که علائم آن اغلب با شرایط شایعتر و جدیتر مانند سکته مغزی همپوشانی دارد.
بنابراین، ارزیابی دقیق پزشکی برای تمایز آن از سایر رویدادهای عصبی ضروری است. این کار معمولاً با یک گفتگوی دقیق درباره سابقه پزشکی بیمار، از جمله ماهیت، فراوانی و مدت علائم آغاز میشود. توجه به این نکته مهم است که آیا سابقه خانوادگی از حملات مشابه وجود دارد یا خیر، که میتواند به میگرن همیپلژیک فامیلی اشاره کند.
متخصصان پزشکی یک معاینه فیزیکی و عصبی برای ارزیابی عملکرد حرکتی، حس، رفلکسها و هماهنگی انجام خواهند داد. برای رد سایر علل، به ویژه سکته مغزی، اغلب از آزمایشهای تصویربرداری استفاده میشود. این موارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
امآرآی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی): این روش تصاویر دقیقی از مغز ارائه میدهد و میتواند به شناسایی یا رد ناهنجاریهای ساختاری، التهاب یا علائم سکته مغزی کمک کند.
سیتی اسکن (توموگرافی کامپیوتری): اگرچه اغلب سریعتر از امآرآی است، اما سیتی اسکن نیز میتواند به تشخیص خونریزی حاد یا سایر تغییرات مهم در مغز کمک کند.
در برخی موارد، ممکن است آزمایش ژنتیک در نظر گرفته شود، به ویژه اگر به میگرن همیپلژیک فامیلی مشکوک باشند. با این حال، آزمایش ژنتیک همیشه قطعی نیست و ممکن است تحت پوشش بیمه قرار نگیرد.
تشخیص اغلب بر اساس تظاهرات بالینی و با رد سایر علل بالقوه انجام میشود. جنبه کلیدی تشخیص شامل مشاهده الگوی علائم است: شروع تدریجی نقصهای عصبی، رفع آنها و ارتباط آنها با سردردهای میگرنی، حتی اگر سردرد همیشه در طول حمله وجود نداشته باشد.
استراتژیهای درمان و مدیریت
مدیریت میگرن همیپلژیک شامل یک رویکرد چندوجهی است که اغلب به دلیل پیچیدگی بیماری و تحقیقات محدود به طور خاص برای این زیرگروه، نیاز به بررسی دقیق دارد. استراتژیهای درمانی معمولاً با درمانهای میگرن همراه با اورا همسو هستند و بر تسکین علائم حاد و اقدامات پیشگیرانه تمرکز دارند.
درمانهای حاد:
مسکنها: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن، و استامینوفن، اغلب اولین خط درمان برای درد سردرد هستند.
تریپتانها: اگرچه در گذشته نگرانیهایی وجود داشت، بسیاری از بیماران مبتلا به میگرن همیپلژیک میتوانند به طور ایمن از تریپتانها استفاده کنند. این داروها ممکن است در صورت مصرف در فاز اورا موثر نباشند، اما میتوانند به خود سردرد کمک کنند.
داروهای ضد تهوع: داروهایی مانند متوکلوپرامید یا پروکلرپرازین میتوانند تهوع و استفراغ را که در طول حملات شایع هستند، کاهش دهند. برخی از این داروها ممکن است به کاهش درد نیز کمک کنند.
دستگاههای تعدیلکننده عصبی: دستگاههایی که از تکانههای الکتریکی یا مغناطیسی استفاده میکنند، میتوانند برای کاهش یا پیشگیری از حملات میگرن استفاده شوند.
سایر داروها: در برخی موارد، ممکن است منیزیم تزریقی، کورتیکواستروئیدها (برای حملات طولانیمدت)، یا فوروزماید تزریقی تجویز شود.
درمانهای پیشگیرانه:
داروهای فشار خون: برخی از مسدودکنندههای کانال کلسیم مانند وراپامیل و فلوناریزین (اگرچه در ایالات متحده موجود نیست) گاهی اوقات به صورت پیشگیرانه استفاده میشوند. وراپامیل خوراکی را میتوان برای پیشگیری تجویز کرد.
داروهای ضد تشنج: داروهایی مانند سدیم والپروات و لاموتریژین ممکن است برای پیشگیری از حملات در نظر گرفته شوند.
آنتیبادیهای مونوکلونال CGRP: این کلاس جدیدتر از داروها که از طریق تزریق یا انفوزیون تجویز میشوند، مسیر CGRP را هدف قرار میدهند و برای پیشگیری از میگرن استفاده میشوند.
اونابوتولینومتوکسینآ (بوتاکس): تزریق سم بوتولینوم گزینه دیگری برای پیشگیری از میگرن است.
داروهای ادرارآور (دیورتیکها): داروهایی مانند استازولامید گاهی اوقات میتوانند به عنوان یک استراتژی پیشگیرانه استفاده شوند.
زندگی با میگرن همیپلژیک
زندگی با میگرن همیپلژیک به معنای توسعه استراتژیهایی برای مدیریت حملات و برقراری ارتباط موثر در رابطه با نیازهای خود است. از آنجا که علائم میتوانند شبیه سکته مغزی باشند، داشتن برنامهای مشخص برای زمان وقوع حمله بسیار مهم است. این کار میتواند به کاهش ترس کمک کرده و اطمینان حاصل کند که مراقبتهای مناسب را دریافت میکنید.
آمادگی برای حمله کلید کار است. این امر شامل درک محرکهای شخصی شما و داشتن سیستمی برای اطلاعرسانی وضعیتتان به دیگران است. بسیاری از افراد ثبت اطلاعات داروهای مصرف شده در طول حمله را مفید میدانند، به ویژه اگر نیاز به مراقبتهای پزشکی اورژانسی باشد.
بیانیه مراقبتهای اورژانسی نیز میتواند مفید باشد. این بیانیه باید مختصر باشد و نام شما، نوع میگرنی که دارید و دستورالعملهای مراقبت پایه را به وضوح بیان کند. گنجاندن اطلاعات تماس اضطراری نیز حیاتی است.
برقراری ارتباط در طول یک حمله میتواند چالشبرانگیز باشد، زیرا ممکن است هوشیار باشید اما قادر به صحبت کردن یا حرکت نباشید. داشتن یک روش هماهنگشده برای برقراری ارتباط یا مطلع کردن نزدیکان از وضعیت خود قبل از وقوع حمله میتواند تغییر بزرگی ایجاد کند. این آمادگی میتواند به جلوگیری از آزمایشها و اقدامات پزشکی غیرضروری کمک کند.
ارتباط با افرادی که تجربه میگرن همیپلژیک را درک میکنند نیز میتواند منبعی برای حمایت باشد. به اشتراک گذاشتن تجربیات میتواند به ایجاد حس همدلی در جامعه کمک کند و بینشهای ارزشمندی در مورد مدیریت این بیماری ارائه دهد. اگرچه میگرن همیپلژیک یک وضعیت جدی است، اما مدیریت فعالانه و استراتژیهای ارتباطی واضح میتواند به فرد کمک کند تا راحتتر زندگی کند.
نتیجهگیری
میگرن همیپلژیک یک وضعیت پیچیده است که به دلیل علائم شبیه به سکته مغزی میتواند بسیار ترساننده باشد. اگرچه این بیماری نادر است، اما درک نشانههای آن، محرکهای بالقوه و اهمیت مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد.
برای افراد مبتلا، همکاری مستقیم با ارائهدهندگان مراقبتهای بهداشتی برای توسعه یک برنامه مدیریت شخصی، که ممکن است شامل داروها و تغییرات سبک زندگی باشد، مؤثرترین راه برای مقابله با این حملات است.
به یاد داشته باشید، اگرچه میگرن همیپلژیک خود یک سکته مغزی نیست، اما علائم آن نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد تا سایر شرایط جدی رد شوند و اطمینان حاصل شود که مراقبتهای سلامت مغز به درستی دریافت میشوند. ادامه تحقیقات برای کشف بیشتر اسرار این بیماری و بهبود گزینههای درمانی برای افراد مبتلا به میگرن همیپلژیک حیاتی است.
منابع
ویانا، ام.، لیند، ام.، سانسز، جی.، گیوتو، ان.، گواشینو، ای.، آلنا، ام.، ... و تاسورلی، سی. (۲۰۱۶). علائم اورا میگرن: مدت زمان، توالی و رابطه زمانی با سردرد. Cephalalgia, 36(5), 413-421. https://doi.org/10.1177/0333102415593089
جن، جی. سی. (۲۰۲۴). میگرن همیپلژیک فامیلی. GeneReviews®[Internet].
سوالات متداول
میگرن همیپلژیک دقیقا چیست؟
میگرن همیپلژیک یک نوع نادر و کاملاً جدی از میگرن است. علائم آن میتواند بسیار شبیه به علائم سکته مغزی باشد که میتواند ترسناک باشد. ویژگی اصلی آن ضعف موقت یا حتی فلج در یک طرف بدن است که همیپلژی نامیده میشود. این حالت معمولا با سایر علائم میگرن همراه است.
تفاوت میگرن همیپلژیک با میگرن معمولی یا سکته مغزی چیست؟
برخلاف میگرن معمولی، میگرن همیپلژیک شامل ضعف یا فلج موقت در یک طرف بدن است. اگرچه علائم آن شبیه سکته مغزی است، اما یادآوری این نکته مهم است که میگرن همیپلژیک یک نوع میگرن است و سکته مغزی نیست. تفاوت کلیدی در این است که علائم میگرن همیپلژیک معمولاً به تدریج ایجاد میشوند و سپس به طور کامل، اغلب ظرف ۲۴ ساعت ناپدید میشوند، در حالی که علائم سکته مغزی معمولاً ناگهانی هستند و میتوانند آسیبهای پایداری ایجاد کنند.
علائم شایع میگرن همیپلژیک چیست؟
علائم میتواند شامل سردرد شدید، اغلب در یک طرف، همراه با اورا باشد. این اورا ممکن است شامل ضعف موقت یا بیحسی در یک طرف بدن، صورت، بازو یا پا باشد. همچنین ممکن است تغییرات بینایی مانند دیدن نورهای چشمکزن یا نقاط کور، مشکل در صحبت کردن، گیجی، سرگیجه و تهوع را تجربه کنید.
علت میگرن همیپلژیک چیست؟
دانشمندان بر این باورند که تغییرات در ژنهای خاصی میتواند بر نحوه ارتباط سلولهای عصبی تاثیر بگذارد. این تغییرات ژنتیکی میتواند منجر به یک موج الکتریکی غیرمعمول شود که در سطح مغز پخش شده و باعث ایجاد علائم میشود. در برخی موارد، سابقه خانوادگی این بیماری وجود دارد، در حالی که در موارد دیگر، بدون هیچ ارتباط خانوادگی شناختهشدهای ظاهر میشود.
آیا استرس میتواند باعث تحریک میگرن همیپلژیک شود؟
بله، استرس یک محرک شایع برای بسیاری از انواع میگرن، از جمله میگرن همیپلژیک است. سایر محرکها میتوانند شامل تغییرات در الگوهای خواب، فعالیت بدنی شدید، نورهای روشن، برخی غذاها، یا حتی حذف وعدههای غذایی باشند. شناسایی و اجتناب از محرکهای شخصی بخش مهمی از مدیریت این بیماری است.
حملات میگرن همیپلژیک معمولاً چقدر طول میکشد؟
علائم سردرد و اورا میتواند متفاوت باشد. اگرچه ضعف یا فلج معمولاً بین یک تا ۲۴ ساعت طول میکشد، اما گاهی اوقات میتواند تا چند روز ادامه یابد. کل حمله میگرن ممکن است از چند ساعت تا چند روز طول بکشد، اگرچه علائم اغلب به طور کامل برطرف میشوند.
آیا درمانی برای میگرن همیپلژیک وجود دارد؟
در حال حاضر، هیچ درمانی برای میگرن همیپلژیک وجود ندارد. با این حال، درمانهایی برای کمک به مدیریت علائم و کاهش تکرار و شدت حملات در دسترس هستند. همکاری نزدیک با پزشک برای یافتن بهترین برنامه درمانی برای هر فرد ضروری است.
اگر کسی مشکوک به داشتن میگرن همیپلژیک است، چه کاری باید انجام دهد؟
اگر علائمی مانند ضعف ناگهانی در یک طرف بدن، سردرد شدید، یا تغییرات بینایی را تجربه کردید، مراجعه فوری به پزشک بسیار مهم است. اگرچه ممکن است این یک میگرن همیپلژیک باشد، اما پزشکان باید ابتدا احتمال سکته مغزی را رد کنند. همیشه احتیاط کنید و مورد ارزیابی قرار بگیرید، به خصوص اگر اینها علائم جدیدی برای شما باشند.
Emotiv یک شرکت پیشرو در فناوری عصبی است که با ابزارهای در دسترس EEG و دادههای مغزی به پیشبرد پژوهشهای علوم اعصاب کمک میکند.
کریستین بورگوس
