Cơn hoảng loạn vs. Cơn lo âu

Làm thế nào để chúng ta hiểu được sự khác biệt tinh tế giữa cơn hoảng loạn và cơn lo âu?

Việc mọi người sử dụng thay thế cho nhau các thuật ngữ "cơn hoảng loạn" (panic attack) và "cơn lo âu" (anxiety attack) là điều phổ biến, nhưng giữa chúng có những ranh giới phân biệt quan trọng. Mặc dù cả hai đều liên quan đến cảm giác sợ hãi hoặc đau khổ tột độ, nhưng chúng khác nhau về tác nhân kích hoạt, thời điểm khởi phát, thời gian kéo dài và cường độ.

Lo âu thường là phản ứng trước một mối đe dọa hoặc tác nhân gây căng thẳng được nhận thức trong tương lai. Đó có thể là một thời hạn công việc sắp đến, một kỳ thi sắp tới hoặc một cuộc trò chuyện khó khăn. Cảm giác lo âu có thể tích tụ dần dần theo thời gian, đôi khi qua nhiều ngày hoặc nhiều tuần, dẫn đến trạng thái lo lắng và căng thẳng tột độ.

Khi sự lo âu này trở nên quá tải, mọi người có thể mô tả nó như một "cơn lo âu". Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là "cơn lo âu" không phải là một chẩn đoán lâm sàng chính thức trong các sổ tay chẩn đoán lớn. Những gì thường được mô tả là cơn lo âu, trên thực tế, có thể là một cơn hoảng loạn hoặc một giai đoạn nghiêm trọng của rối loạn lo âu lan tỏa.

Ngược lại, một cơn hoảng loạn được đặc trưng bởi sự bùng phát nỗi sợ hãi dữ dội, đột ngột và đạt đỉnh điểm trong vòng vài phút. Những cơn hoảng loạn này có thể cho cảm giác như xuất hiện từ hư vô, không có tác nhân rõ ràng, hoặc chúng có thể xuất hiện do các tình huống cụ thể.

Các triệu chứng thể chất và cảm xúc trong một cơn hoảng loạn thường rất nghiêm trọng và có thể bao gồm tim đập nhanh, khó thở, đau ngực, cảm giác mất kiểm soát hoặc thậm chí là sắp chết. Do cường độ mạnh và sự khởi phát đột ngột, các cơn hoảng loạn là một hiện tượng được công nhận trong tâm lý học lâm sàng và có liên quan đến các tình trạng của não bộ như rối loạn hoảng sợ.

Cơn lo âu là gì?

Cơn lo âu là những giai đoạn mà cảm giác lo lắng, sợ hãi hoặc căng thẳng tích tụ theo thời gian. Những cảm giác này thường bắt nguồn từ những bận tâm về các sự kiện trong tương lai, như một bài thuyết trình lớn trong công việc, một kỳ thi sắp tới hoặc một vấn đề trong mối quan hệ cá nhân.

Sự lo lắng có thể lớn dần theo ngày, tuần hoặc thậm chí hàng tháng, cuối cùng dẫn đến cảm giác bị quá tải. Khi điều này xảy ra, một người có thể gặp phải một loạt triệu chứng.

Các tác nhân kích hoạt phổ biến của cơn lo âu là gì?

Một số tình huống phổ biến có thể kích hoạt những cảm giác này bao gồm:

• Chuẩn bị cho một bài kiểm tra hoặc kỳ thi học thuật quan trọng.

• Chờ đợi một sự kiện lớn liên quan đến công việc, chẳng hạn như một bài thuyết trình hoặc một cuộc phỏng vấn.

• Lo lắng về các mối quan hệ cá nhân hoặc các tương tác xã hội.

• Đối mặt với một thay đổi hoặc quyết định lớn trong cuộc sống.

Các triệu chứng tăng dần của một cơn lo âu là gì?

Các triệu chứng có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng chúng thường liên quan đến trạng thái lo lắng và bất an tăng cao. Những triệu chứng này thường phát triển dần dần khi mối đe dọa được nhận thức đến gần. Một số dấu hiệu phổ biến bao gồm:

• Lo lắng hoặc nghiền ngẫm dai dẳng về một vấn đề cụ thể.

• Cảm thấy bồn chồn hoặc bứt rứt.

• Khó tập trung hoặc đầu óc trống rỗng.

• Dễ cáu gắt.

• Căng cơ.

• Rối loạn giấc ngủ, chẳng hạn như khó đi vào giấc ngủ hoặc khó duy trì giấc ngủ.

• Mệt mỏi hoặc dễ cảm thấy mệt mỏi.

• Các vấn đề về tiêu hóa.

Cơn hoảng loạn là gì?

Cơn hoảng loạn là một làn sóng sợ hãi hoặc khó chịu đột ngột và dữ dội. Nó có thể cho cảm giác giống như một làn sóng sợ hãi tột độ ập đến không báo trước, ngay cả khi bạn đang thư giãn hoặc đang ngủ.

Trong cơn hoảng loạn, phản ứng chiến đấu hay bỏ chạy của cơ thể bạn sẽ được kích hoạt ở mức độ cao nhất, dẫn đến một loạt các triệu chứng thể chất và cảm xúc.

Các đặc điểm của một cơn hoảng loạn là gì?

Các cơn hoảng loạn được biết đến với sự khởi phát đột ngột và tính chất dữ dội. Chúng thường đạt đỉnh điểm trong vòng vài phút, thông thường là khoảng 10 phút, và sau đó bắt đầu giảm dần.

Không giống như sự lo âu có thể tích tụ dần dần theo thời gian để phản ứng với một mối bận tâm cụ thể, một cơn hoảng loạn có thể ập đến một cách bất ngờ. Sự không báo trước này có thể đặc biệt đáng sợ, dẫn đến nỗi sợ hãi về các cơn hoảng loạn trong tương lai.

Các triệu chứng gây đau khổ của một cơn hoảng loạn là gì?

Trải nghiệm về một cơn hoảng loạn có thể khá đau khổ, thường khiến mọi người tin rằng họ đang gặp phải tình trạng khẩn cấp về y tế như đau tim hoặc đang mất kiểm soát. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Sợ hãi dữ dội hoặc có cảm giác về một tai họa sắp xảy ra.

• Nhịp tim nhanh hoặc đánh trống ngực.

• Đau ngực hoặc khó chịu ở ngực.

• Khó thở hoặc cảm giác nghẹn thở.

• Run rẩy hoặc run tay chân.

• Đổ mồ hôi.

• Buồn nôn hoặc khó chịu ở bụng.

• Chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác muốn ngất xỉu.

• Ớn lạnh hoặc nóng bừng.

• Tê hoặc có cảm giác ngứa ran (dị cảm).

• Cảm giác mơ hồ không có thật (tri giác sai thực tại) hoặc bị tách rời khỏi chính mình (bỏ nhân cách).

Điều quan trọng cần nhận ra là mặc dù các triệu chứng này rất đáng báo động, nhưng chúng chỉ là một phản ứng sinh lý tạm thời. Trải qua một cơn hoảng loạn không nhất thiết có nghĩa là một người bị rối loạn hoảng sợ, nhưng các cơn hoảng loạn tái phát, bất ngờ có thể là dấu hiệu của tình trạng này.

Sự khác biệt chính giữa cơn hoảng loạn và cơn lo âu là gì?

Khởi phát và thời gian kéo dài

Các cơn hoảng loạn được đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột và bất ngờ. Chúng có thể ập đến mà không có bất kỳ cảnh báo hay tác nhân kích hoạt rõ ràng nào, thường cho cảm giác như xuất hiện từ hư vô. Cường độ của một cơn hoảng loạn thường đạt đỉnh điểm trong vòng vài phút, thông thường là dưới 10 phút, và sau đó bắt đầu thuyên giảm. Mặc dù giai đoạn cấp tính có thể ngắn, nhưng những tác động kéo dài và nỗi sợ tái phát có thể vẫn tồn tại.

Ngược lại, cái thường được gọi là cơn lo âu thì lại tích tụ dần theo thời gian. Nó thường liên kết với các tác nhân gây căng thẳng hoặc lo lắng cụ thể về các sự kiện trong tương lai, chẳng hạn như một kỳ thi sắp tới, một buổi phỏng vấn xin việc hoặc một buổi tụ tập xã hội.

Các triệu chứng có thể phát triển dần dần và có thể kéo dài hơn, đôi khi hàng giờ hoặc thậm chí hàng ngày, khi mối lo ngại tiềm ẩn vẫn tiếp diễn.

Cường độ và tính cụ thể của nỗi sợ hãi

Các cơn hoảng loạn liên quan đến sự bùng phát dữ dội của nỗi sợ hãi hoặc sự khó chịu tột độ. Nỗi sợ hãi trải qua thường rất sâu sắc và có thể bao gồm sợ chết, mất kiểm soát hoặc phát điên.

Các triệu chứng thể chất trong một cơn hoảng loạn thường rất rõ rệt và có thể gây cảm giác suy nhược, đôi khi khiến cá nhân tin rằng họ đang gặp một tình trạng khẩn cấp về y tế. Những cơn hoảng loạn này thường được mô tả là mang lại cảm giác kiệt quệ hoàn toàn và có thể khiến một người cảm thấy không thể hoạt động tại thời điểm đó.

Mặt khác, sự lo âu có thể dao động về cường độ từ nhẹ đến nặng. Mặc dù nó liên quan đến cảm giác lo lắng, hồi hộp hoặc bất an, nhưng nó không phải lúc nào cũng đạt đến mức độ cực đoan, quá tải như một cơn hoảng loạn.

Khi nào bạn nên tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp cho những cơn bộc phát này?

Mặc dù thỉnh thoảng các cơn hoảng loạn hoặc lo âu có thể xảy ra với nhiều người, nhưng các đợt kéo dài hoặc nghiêm trọng cần có sự chú ý của chuyên gia vì nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của một người. Nếu những trải nghiệm này gây gián đoạn đáng kể đến cuộc sống hàng ngày, cản trở các trách nhiệm cá nhân hoặc đi kèm với nỗi sợ hãi liên tục về việc tái phát, việc tham khảo ý kiến của nhà cung cấp dịch vụ y tế đôi khi là điều nên làm.

Một số phương pháp trị liệu đã được công nhận trong việc kiểm soát các chứng rối loạn lo âu và hoảng sợ. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một phương pháp được sử dụng rộng rãi giúp mọi người xác định và thay đổi các kiểu suy nghĩ cũng như hành vi không có lợi góp phần gây ra lo âu.

Liệu pháp tiếp xúc là một kỹ thuật khác, liên quan đến việc tiếp xúc dần dần và có kiểm soát với các tình huống đáng sợ để giảm bớt sự né tránh và xây dựng các kỹ năng đối phó. Các kỹ thuật thư giãn, chẳng hạn như các bài tập hít thở sâu và chánh niệm, cũng thường được khuyên dùng như một phần của phác đồ điều trị.

Trong một số trường hợp, thuốc có thể được cân nhắc. Thuốc chống trầm cảm, bao gồm SSRI và SNRI, thường được kê đơn để quản lý dài hạn các chứng rối loạn lo âu, nhằm giảm tần suất và cường độ của các triệu chứng theo thời gian.

Để giảm bớt các triệu chứng cấp tính trong một cơn hoảng sợ, việc sử dụng ngắn hạn các loại thuốc chống lo âu như benzodiazepine có thể được kê đơn, mặc dù việc sử dụng chúng được giám sát cẩn thận do các tác dụng phụ tiềm ẩn và nguy cơ phụ thuộc thuốc.

Thuốc chẹn beta cũng có thể được sử dụng để kiểm soát các triệu chứng thể chất cụ thể như nhịp tim nhanh. Một chuyên gia y tế có thể xác định phác đồ điều trị phù hợp nhất, thường bao gồm sự kết hợp giữa trị liệu và thuốc nếu cần thiết.

Các chiến lược đối phó hiệu quả cho cả hai tình trạng là gì?

Khi đối phó với cơn lo âu hoặc cơn hoảng loạn, nhiều kỹ thuật khác nhau có thể giúp kiểm soát các triệu chứng và lấy lại cảm giác kiểm soát. Các chiến lược này thường lồng ghép vào nhau, cung cấp một bộ công cụ cho những khoảnh khắc đau khổ.

Tập trung vào hơi thở là một phương pháp tiếp cận phổ biến và hiệu quả đã được chứng minh ngay cả trong nghiên cứu khoa học thần kinh. Thở chậm và sâu có thể giúp điều hòa hệ thần kinh. Một phương pháp bao gồm việc hít vào từ từ bằng mũi trong bốn nhịp, nín thở trong khoảng thời gian tương tự, sau đó thở ra từ từ bằng miệng trong tám nhịp. Lặp lại quá trình này có thể giúp làm dịu phản ứng của cơ thể.

Các kỹ thuật hữu ích khác bao gồm:

• Chánh niệm và Định tâm: Việc thu hút các giác quan của bạn để tập trung vào thời điểm hiện tại có thể giúp bạn định tâm rất tốt. Điều này có thể bao gồm việc nhận biết năm thứ bạn có thể nhìn thấy, bốn thứ bạn có thể chạm vào, ba thứ bạn có thể nghe thấy, hai thứ bạn có thể ngửi thấy và một thứ bạn có thể nếm thử. Điều này chuyển hướng sự chú ý ra khỏi những suy nghĩ đau khổ.

• Tái cấu trúc nhận thức: Thách thức các kiểu suy nghĩ tiêu cực hoặc sợ hãi là điều quan trọng. Tự nhắc nhở bản thân rằng những cảm giác đó chỉ là tạm thời và không nguy hiểm có thể làm giảm sức ảnh hưởng của chúng. Điều này liên quan đến việc chấp nhận các cảm giác thể chất mà không phán xét.

• Kỹ thuật gây xao nhãng: Đôi khi, việc chuyển hướng hoàn toàn sự tập trung của bạn có thể có lợi. Tham gia vào một hoạt động đơn giản, như đếm ngược từ 100 hoặc gọi tên các đồ vật trong phòng, có thể làm gián đoạn chu kỳ của những suy nghĩ lo âu.

Tổng kết: Hiểu rõ sự khác biệt

Vì vậy, chúng ta đã thảo luận về các cơn hoảng loạn và những gì mọi người thường gọi là các cơn lo âu. Khá rõ ràng là mặc dù chúng có thể mang lại cảm giác tương tự nhau, nhưng có một số điểm khác biệt cốt lõi.

Các cơn hoảng loạn có xu hướng ập đến đột ngột, thường không vì một lý do rõ ràng nào, và mang lại các triệu chứng thể chất thực sự dữ dội có thể gây đáng sợ, như tim đập nhanh hoặc cảm giác như bạn không thể thở được. Chúng thường không kéo dài quá lâu, nhưng chúng có thể khiến bạn cảm thấy rệu rã và lo lắng về thời điểm cơn hoảng loạn tiếp theo có thể ập đến.

Mặt khác, những gì hầu hết mọi người ám chỉ bằng một 'cơn lo âu' thường là sự tích tụ lo lắng theo thời gian, thường gắn liền với một sự kiện cụ thể trong tương lai, như một bài thuyết trình lớn hoặc một kỳ thi. Các triệu chứng có thể xuất hiện, nhưng chúng thường ít dữ dội hơn và có thể kéo dài hơn.

Các câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt chính giữa cơn hoảng loạn và cơn lo âu là gì?

Một cơn lo âu thường là việc lo lắng về một điều gì đó có thể xảy ra trong tương lai, chẳng hạn như một bài kiểm tra hoặc một bài thuyết trình lớn. Một cơn hoảng loạn là sự bùng phát nỗi sợ hãi đột ngột, dữ dội xảy ra ngay tại thời điểm hiện tại, thường không có lý do rõ ràng. Nó mang lại cảm giác cơ thể bạn đang gặp nguy hiểm cực độ, ngay cả khi thực tế không phải như vậy.

Nguyên nhân nào gây ra cơn hoảng loạn?

Các cơn hoảng loạn đôi khi có thể xảy ra mà không có lý do rõ ràng, điều này có thể gây bối rối và đáng sợ. Những lần khác, chúng có thể bị kích hoạt bởi một điều gì đó xảy ra ngay tại thời điểm đó, ví dụ như ở trong một thang máy đông người hoặc đối mặt với một tình huống mang lại cảm giác quá tải. Chúng là phản ứng mạnh mẽ từ hệ thống 'chiến đấu hay bỏ chạy' của cơ thể bạn.

Nguyên nhân nào gây ra cơn lo âu?

Cơn lo âu thường liên quan đến việc lo lắng về một điều gì đó trong tương lai. Đây có thể là bất cứ điều gì từ một kỳ thi ở trường, một buổi phỏng vấn xin việc hay thậm chí là một sự kiện xã hội. Những nỗi lo lắng tích tụ qua nhiều ngày hoặc nhiều tuần, và sau đó bạn có thể gặp phải các triệu chứng lo âu tột độ.

Các triệu chứng thể chất của một cơn hoảng loạn là gì?

Trong cơn hoảng loạn, bạn có thể cảm thấy tim mình đập rất nhanh, khó thở, đổ mồ hôi nhiều, run rẩy, chóng mặt hoặc thậm chí cảm thấy như thể bạn đang bị đau tim hoặc mất kiểm soát. Đó là một trải nghiệm thể chất rất dữ dội.

Các triệu chứng của một cơn lo âu là gì?

Các triệu chứng của một cơn lo âu có thể bao gồm suy nghĩ dồn dập, cảm thấy bồn chồn hoặc bứt rứt, dễ mệt mỏi, khó tập trung, cảm thấy cáu gắt, căng cơ và khó ngủ. Mặc dù chúng có thể gây khó chịu, nhưng chúng thường không đột ngột hoặc dữ dội như các triệu chứng thể chất của một cơn hoảng loạn.