تریازودون برای بیخوابی

ترازودون چیست؟

ترازودون دارویی است که در ابتدا توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) به عنوان یک داروی ضد افسردگی ساخته و تایید شد. این دارو از سال ۱۹۸۱ در دسترس بوده است.

اگرچه کاربرد اصلی آن برای درمان اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان است، اما اغلب برای بی‌خوابی تجویز می‌شود، کاربردی که خارج از برچسب (off-label) تلقی می‌شود. این بدان معناست که دارو برای شرایطی غیر از آنچه به طور خاص توسط FDA تایید شده است، استفاده می‌شود. این روش در پزشکی بسیار رایج است و درصد قابل توجهی از داروها به این صورت تجویز می‌شوند.

ترازودون تحت نام‌های تجاری مختلف از جمله دسیول (Desyrel) و اولپترو (Oleptro) و همچنین به عنوان یک داروی ژنریک در دسترس است که می‌تواند آن را به گزینه‌ای در دسترس‌تر برای برخی افراد تبدیل کند. استفاده از آن برای خواب به ویژه در ایالات متحده بسیار رایج است، اگرچه توصیه آن برای بی‌خوابی در دستورالعمل‌های پزشکی و کشورهای مختلف، متفاوت است.

به عنوان مثال، در حالی که این دارو به طور گسترده در ایالات متحده استفاده می‌شود، برخی از سازمان‌های حرفه‌ای مانند آکادمی پزشکی خواب آمریکا، آن را به عنوان یک درمان خط اول برای بی‌خوابی توصیه نمی‌کنند.

این دارو با تاثیر بر مواد شیمیایی خاصی در مغز، به ویژه انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین کار می‌کند. تاثیر آن بر مسیرهای سروتونین، در کنار اثرات آن بر سایر گیرنده‌های مغزی، به خواص آرام‌بخش آن کمک می‌کند.

ترازودون چگونه برای بی‌خوابی اثر می‌کند

ترازودون بر سطح انتقال‌دهنده‌های عصبی، که مواد شیمیایی مغز برای ارسال پیام هستند، تاثیر می‌گذارد. به طور خاص، این دارو بر سروتونین، یک ماده شیمیایی مرتبط با خلق‌وخو و خواب، اثر می‌گذارد. در حالی که برای درمان افسردگی از دوزهای بالاتر ترازودون جهت افزایش سروتونین استفاده می‌شود، تصور می‌شود دوزهای پایین‌تر مورد استفاده برای بی‌خوابی به شکل متفاوتی عمل می‌کنند.

• فعالیت گیرنده سروتونین: ترازودون به عنوان یک آنتاگونیست گیرنده سروتونین 5-HT2A عمل می‌کند. با مسدود کردن این گیرنده‌ها، ممکن است اثرات تحریکی سروتونین را کاهش داده و منجر به افزایش خواب‌آلودگی شود.

• مسدودسازی هیستامین: ترازودون همچنین دارای خواص آنتی‌هیستامینی است. مسدود کردن گیرنده‌های هیستامین در مغز می‌تواند باعث ایجاد حالت آرام‌بخشی و کاهش بیداری شود.

• مسدودسازی آدرنرژیک آلفا-۱: این دارو همچنین می‌تواند گیرنده‌های آدرنرژیک آلفا-۱ را مسدود کند. این عملکرد ممکن است به اثرات آرام‌بخش آن کمک کند، هرچند می‌تواند با عوارض جانبی مانند سرگیجه یا افت فشار خون نیز همراه باشد.

تصور می‌شود که ترکیب این عملکردها به توانایی ترازودون در القای خواب کمک می‌کند. در دوزهای پایین‌تری که معمولاً برای بی‌خوابی استفاده می‌شود، اثرات آرام‌بخش برجسته‌تر از اثرات بهبود خلق‌وخوی مرتبط با دوزهای بالاتر ضد افسردگی است.

این امر به افراد اجازه می‌دهد تا راحت‌تر به خواب بروند، بدون اینکه لزوماً اثرات کامل ضد افسردگی یا خواب‌آلودگی شدید در طول روز را تجربه کنند، هرچند که خواب‌آلودگی همچنان می‌تواند رخ دهد.

اثربخشی ترازودون برای بی‌خوابی

ترازودون به وفور برای بی‌خوابی تجویز می‌شود، اما اثربخشی آن موضوعی با یافته‌های متناقض در تحقیقات علوم اعصاب است. برخی از مطالعات نشان می‌دهند که این دارو می‌تواند به خواب کمک کند، در حالی که سازمان‌های بزرگ خواب نگرانی‌هایی را در مورد شواهد پشتیبان از مصرف آن مطرح کرده‌اند.

در اینجا نگاهی به آنچه تحقیقات نشان می‌دهند می‌اندازیم:

• مطالعاتی که برخی فواید را نشان می‌دهند: چند مطالعه به فواید بالقوه اشاره کرده‌اند. به عنوان مثال، یک مطالعه کوچک روی بیماران مبتلا به آلزایمر نشان داد ترازودون با دوز ۵۰ میلی‌گرم، در مقایسه با دارونما، کل زمان خواب را افزایش داده و بازده خواب را بهبود بخشیده است.

با این حال، این بیماران آموزش بهداشت خواب را نیز دریافت کردند که می‌توانست بر نتایج تاثیر بگذارد. یک کارآزمایی کوچک دیگر نشان داد که ترازودون در مقایسه با درمان شناختی رفتاری برای بی‌خوابی (CBT-I) ممکن است کل زمان خواب را در بیماران با مدت زمان خواب کوتاه بیشتر افزایش دهد، هرچند نمرات شدت بی‌خوابی را بهبود نبخشید.

• نگرانی‌ها و فقدان شواهد قوی: از سوی دیگر، سازمان‌های بزرگی مانند آکادمی پزشکی خواب آمریکا (AASM) شواهد موجود را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده‌اند که حمایت قوی کافی برای توصیه ترازودون جهت بی‌خوابی مزمن وجود ندارد. آنها به کمبود مطالعات اثربخشی قوی و برخی شواهد از آسیب‌های بالقوه اشاره کردند.

به طور مشابه، یک مرور کاکرین تنها بهبودهای متوسطی را در پیامدهای خواب در مقایسه با دارونما نشان داد، با تفاوت ناچیز در کیفیت خواب، و شواهد ناکافی برای توصیه آن. این مرور همچنین به شواهد با کیفیت پایین اشاره کرد که عوارض جانبی بیشتری را با ترازودون نسبت به دارونما نشان می‌دهد، مانند خواب‌آلودگی صبحگاهی و خشکی دهان.

• نظرات متخصصان: با انعکاس شواهد متناقض، پانل‌های تخصصی نیز دیدگاه‌های متفاوتی داشته‌اند. اگرچه برخی از متخصصان مراقبت‌های بهداشتی ممکن است از ترازودون استفاده کنند، اما نظر اکثریت در میان برخی پانل‌های تخصصی این بوده است که به دلیل شواهد محدود از اثربخشی و عوارض جانبی بالقوه، این دارو یک درمان ترجیحی خط اول برای بی‌خوابی نیست.

به طور کلی، در حالی که ترازودون ممکن است برخی از فواید خواب را برای افراد خاصی ارائه دهد، اجماع علمی از سوی نهادهای بزرگ پزشکی خواب این است که شواهد مربوط به اثربخشی آن در درمان بی‌خوابی مزمن به اندازه‌ای قوی نیست که توصیه‌ای عمومی را تضمین کند.

دوز و نحوه مصرف

دوز مصرفی معمول برای بی‌خوابی

دوزها بر اساس نیازها و پاسخ فردی هر بیمار می‌توانند تفاوت چشمگیری داشته باشند.

• دوزهای پایین‌تر، اغلب در حدود ۵۰ میلی‌گرم، مکرراً به عنوان نقطه شروع برای بی‌‌خوابی استفاده می‌شوند. برخی منابع نشان می‌دهند این دوز می‌تواند به خواب رفتن، در خواب ماندن و افزایش مدت زمان خواب کمک کند.

• دوزها ممکن است توسط پزشک براساس نحوه پاسخ فرد به دارو تنظیم شوند.

• دوزهای بالاتر عموماً برای درمان افسردگی در نظر گرفته می‌شوند و ممکن است منجر به افزایش عوارض جانبی از جمله خواب‌آلودگی در طول روز شوند.

چه زمانی ترازودون مصرف شود

ترازودون به طور معمول مدت کوتاهی قبل از خواب مصرف می‌شود. زمان دقیق آن می‌تواند به فرمولاسیون خاص دارو و دستورالعمل‌های پزشک بستگی داشته باشد. از آنجا که این دارو می‌تواند باعث خواب‌آلودگی شود، مهم است که آن را فقط زمانی مصرف کنید که آماده خواب هستید و تا زمانی که اثرات دارو از بین نرفته است از فعالیت‌هایی که نیاز به هوشیاری دارند خودداری کنید.

استفاده از آن به طور کلی برای کودکان و جوانان به دلیل افزایش خطر افکار و رفتارهای خودکشی توصیه نمی‌شود، نگرانی که با «هشدار جعبه سیاه» FDA برای داروهای ضد افسردگی برجسته شده است.

عوارض جانبی بالقوه و خطرات

در حالی که ترازودون می‌تواند برای خواب مفید باشد، مهم است که از عوارض جانبی و خطرات بالقوه آن آگاه باشید. مانند هر داروی دیگری، این دارو برای همه به یک شکل عمل نمی‌کند و برخی افراد ممکن است اثرات ناخواسته‌ای را تجربه کنند.

عوارض جانبی شایع

بسیاری از مردم ترازودون را به خوبی تحمل می‌کنند، اما برخی عوارض جانبی شایع ممکن است رخ دهد. این عوارض اغلب با سازگار شدن بدن شما با دارو کاهش می‌یابند. آنها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• خواب‌آلودگی یا احساس خواب در طول روز

• سرگیجه

• خشکی دهان

• تاری دید

• یبوست

• تهوع

عوارض جانبی جدی و اقدامات احتیاطی

اگرچه عوارض جانبی جدی کمتر شایع هستند، اما می‌توانند رخ دهند. یکی از خطرات قابل توجه مرتبط با ترازودون، پریاپیسم (priapism) است، که یک نعوظ طولانی‌مدت و اغلب دردناک است که ارتباطی با تحریک جنسی ندارد. این یک فوریت پزشکی است که برای جلوگیری از آسیب دائمی نیاز به توجه فوری دارد.

سایر عوارض جانبی جدی که باید از آنها آگاه باشید عبارتند از:

• سندرم سروتونین: این یک وضعیت بالقوه تهدیدکننده زندگی است که می‌تواند زمانی رخ دهد که سطح بالایی از سروتونین در بدن وجود داشته باشد. علائم می‌تواند شامل بیقراری، توهم، ضربان قلب سریع، تب و سفتی عضلات باشد. این وضعیت بیشتر زمانی رخ می‌دهد که ترازودون همراه با سایر داروهایی که بر سطح سروتونین تاثیر می‌گذارند، مانند ضد افسردگی‌های خاص، مصرف شود.

• افکار یا رفتار خودکشی: همانند سایر داروهای ضد افسردگی، خطر افزایش افکار یا رفتارهای خودکشی، به ویژه در جوانان وجود دارد. نظارت دقیق توصیه می‌شود، به خصوص هنگام شروع دارو یا تغییر دوز.

• تغییرات ریتم قلب: ترازودون گاهی اوقات می‌تواند بر فعالیت الکتریکی قلب تاثیر بگذارد و منجر به ضربان‌های غیرعادی قلب شود. این خطر در افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی از قبل موجود بیشتر است.

• فشار خون پایین (افت فشار خون): برخی از افراد ممکن است دچار افت فشار خون شوند که منجر به سرگیجه یا غش می‌شود، به خصوص زمانی که سریع بلند می‌شوند.

هر کسی که این عوارض جانبی جدی را تجربه می‌کند باید فوراً به پزشک مراجعه کند. همچنین برای ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی مهم است که بیماران را از نظر شرایطی که ممکن است خطر ابتلا به عوارض نامطلوب را افزایش دهد غربالگری کنند و قبل از تجویز ترازودون در مورد مسائل بالقوه به آنها مشاوره دهند.

ترازودون در مقایسه با سایر داروهای خواب

هنگام در نظر گرفتن ترازودون برای خواب، مقایسه آن با سایر گزینه‌ها می‌تواند مفید باشد.

یک تفاوت قابل توجه، مقرون‌به‌صرفه بودن بالقوه ترازودون است. از آنجا که این دارو به عنوان یک داروی ژنریک در دسترس است، گاهی اوقات می‌تواند ارزان‌تر از داروهای خواب جدیدتر و برنددار باشد.

علاوه بر این، ترازودون به طور کلی پتانسیل اعتیاد‌آوری مشابه سایر گروه‌های داروهای خواب مانند بنزودیازپین‌ها را ندارد. برای افرادی که نگران وابستگی هستند، این می‌تواند یک عامل مهم باشد.

با این حال، توجه به این نکته مهم است که شواهد حمایت‌کننده از اثربخشی ترازودون برای بی‌خوابی به اندازه برخی درمان‌های دیگر قوی نیست. این موضوع با درمان‌هایی مانند CBT-I که دارای پایگاه شواهد قوی است، یا داروهای خاص تایید شده توسط FDA برای بی‌خوابی که تحت کارآزمایی‌های بالینی گسترده مخصوص اختلالات خواب قرار گرفته‌اند، در تضاد است.

در اینجا یک مقایسه کلی آورده شده است:

• ترازودون:

• داروی ضد افسردگی با کاربرد خارج از برچسب برای بی‌خوابی.

• عموماً اعتیادآور تلقی نمی‌شود.

• ممکن است مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد.

• شواهد مربوط به اثربخشی در بی‌خوابی متناقض است و به اندازه سایر درمان‌ها قوی نیست.

• پتانسیل بروز عوارض جانبی، از جمله خواب‌آلودگی در طول روز.

• داروهای بی‌خوابی تایید شده توسط FDA:

• به طور خاص برای درمان بی‌خوابی ساخته و تایید شده‌اند.

• تحت کارآزمایی‌های بالینی دقیقی قرار گرفته‌اند که اثربخشی و ایمنی آنها را برای اختلالات خواب نشان می‌دهد.

• ممکن است مکانیسم‌های عمل و پروفایل‌های عوارض جانبی متفاوتی داشته باشند.

• می‌توانند خطرات وابستگی یا علائم ترک را به همراه داشته باشند.

• درمان شناختی رفتاری برای بی‌خوابی (CBT-I):

• یک رویکرد غیر دارویی با تمرکز بر رفتارها و افکار مرتبط با خواب.

• توسط بسیاری از متخصصان خواب به عنوان یک درمان خط اول در نظر گرفته می‌شود.

• دارای یک پایگاه شواهد قوی برای اثربخشی طولانی‌مدت است.

• شامل دارو نمی‌شود و حداقل عوارض جانبی را دارد.

در نهایت، انتخاب داروی خواب مستلزم سنجیدن فواید بالقوه در برابر خطرات و در نظر گرفتن شواهد موجود برای هر گزینه است. ترازودون ممکن است زمانی در نظر گرفته شود که سایر درمان‌ها موفقیت‌آمیز نبوده‌اند یا زمانی که عوامل خاص بیمار مانند هزینه یا نگرانی در مورد اعتیاد، برجسته هستند.

نتیجه‌گیری

بنابراین، نظر نهایی در مورد ترازودون برای بی‌خوابی چیست؟ اگرچه این دارو یک گزینه رایج، به ویژه در ایالات متحده است و می‌تواند ارزان‌قیمت باشد و اعتیادآور تلقی نشود، اما جامعه پزشکی بر سر آن اختلاف نظر دارد.

سازمان‌های بزرگ خواب، مانند آکادمی پزشکی خواب آمریکا، آن را به عنوان اولین انتخاب برای بی‌خوابی مزمن توصیه نمی‌کنند، زیرا شواهد قوی کافی مبنی بر اثربخشی بالا و ایمنی پایدار آن برای این کاربرد خاص وجود ندارد. پتانسیل عوارض جانبی، هرچند اغلب خفیف مانند خواب‌آلودگی، وجود دارد و خطرات جدی‌تر، اگرچه نادرند، اما ممکن هستند.

واقعاً مهم است که با پزشک خود در مورد مشکلات خواب خود صحبت کنید. آنها می‌توانند به شما کمک کنند تا بهترین مسیر را برای سلامت مغز خود بیابید، که ممکن است شامل تغییرات سبک زندگی، درمان‌های رفتاری مانند CBT-I، یا سایر داروهایی باشد که تحقیقات محکم‌تری برای درمان بی‌خوابی پشتوانه آنهاست. ترازودون ممکن است برای برخی افراد یک گزینه باشد، اما راه حلی برای همه نیست و باید با راهنمایی‌های حرفه‌ای به دقت مورد بررسی قرار گیرد.

منابع

1. پلایو، آر.، برتیش، اس. ام.، مورین، سی. ام.، وینکلر، جی. دبلیو.، زی، پی. سی.، و کریستال، ای. دی. (۲۰۲۳). آیا ترازودون باید درمان خط اول برای بی‌خوابی باشد؟ ارزیابی مناسب بودن بالینی. مجله پزشکی بالینی، ۱۲(۸)، ۲۹۳۳. https://doi.org/10.3390/jcm12082933

2. لا، ای. ال.، والش، سی. ام.، نیلان، تی. سی.، واسل، کی. ای.، یافی، کی.، کریستال، ای. دی.، میلر، بی. ال.، و کاراگیورگیو، ای. (۲۰۱۹). مصرف طولانی‌مدت ترازودون و شناخت: نقش بالقوه درمانی برای تقویت‌کننده‌های خواب با موج آهسته. مجله بیماری آلزایمر : JAD, 67(3), 911–921. https://doi.org/10.3233/JAD-181145

3. وگونتزاس، ای. ان.، پوزینو، کی.، فرناندز-مندوزا، جی.، کریشنامورتی، وی. بی.، باستا، ام.، و بیکسلر، ای. او. (۲۰۲۰). اثرات ترازودون در مقایسه با درمان شناختی رفتاری در فنوتیپ بی‌خوابی با مدت زمان خواب کوتاه: یک مطالعه مقدماتی. مجله پزشکی بالینی خواب : JCSM : نشریه رسمی آکادمی پزشکی خواب آمریکا، ۱۶(۱۲)، ۲۰۰۹–۲۰۱۹. https://doi.org/10.5664/jcsm.8740

4. ملو، اف. ال.، مندوزا، جی. اف. دبلیو.، لاتوراکا، سی. او. سی.، پاچکو، آر. ال.، مارتیمبیانکو، ای. ال. سی.، پاچیتو، دی. وی.، و ریرا، آر. (۲۰۱۸). بررسی‌های سیستماتیک کاکرین درباره مداخلات بی‌خوابی چه می‌گویند؟. مجله پزشکی سائوپائولو \= Revista paulista de medicina, 136(6), 579–585. https://doi.org/10.1590/1516-3180.2018.0380311018

پرسش‌های متداول

ترازودون دقیقاً چیست؟

ترازودون نوعی دارو است که در اصل برای کمک به درمان افسردگی ساخته شده است. این دارو به گروهی از داروها به نام ضد افسردگی‌ها تعلق دارد. با این حال، به ویژه در ایالات متحده، مکرراً برای کمک به کیفیت بهتر خواب افراد نیز استفاده می‌شود.

ترازودون چگونه به خواب کمک می‌کند؟

ترازودون با تأثیر روی برخی مواد شیمیایی موجود در مغز شما مانند سروتونین کار می‌کند. این دارو با مسدود کردن برخی از پیام‌های عصبی که شما را بیدار نگه می‌دارند، می‌تواند به شما احساس خواب‌آلودگی بدهد. همچنین روی مواد شیمیایی دیگری در مغز که بر خلق‌وخو و الگوهای خواب تأثیرگذار هستند، اثر می‌گذارد.

آیا ترازودون یک درمان توصیه‌شده برای بی‌خوابی است؟

اگرچه بسیاری از پزشکان ترازودون را برای خواب تجویز می‌کنند، اما همیشه به عنوان یک انتخاب اول در نظر گرفته نمی‌شود. برخی از سازمان‌های بزرگ خواب پیشنهاد می‌کنند که به دلیل عدم وجود مدارک محکم مبنی بر اینکه این دارو برای همه به بهترین شکل کار می‌کند، نباید اولین داروی مورد استفاده برای مشکلات خواب طولانی‌مدت باشد. درمان‌های دیگر ممکن است در اولویت باشند.

دوزهای معمول ترازودون برای بی‌خوابی چقدر است؟

ترازودون هنگام استفاده برای خواب، معمولاً در مقادیر کمتری نسبت به زمانی که برای افسردگی استفاده می‌شود، تجویز می‌گردد. دوزها اغلب از حدود ۵۰ میلی‌گرم تا ۱۰۰ میلی‌گرم قبل از رفتن به رختخواب شروع می‌شوند. پزشک شما مقدار مناسب را برایتان تعیین خواهد کرد.

چه زمانی برای خواب باید ترازودون مصرف کنم؟

بهتر است ترازودون را مدت کوتاهی قبل از اینکه تصمیم به خوابیدن دارید مصرف کنید. این کار به دارو اجازه می‌دهد تا زمانی که آماده استراحت هستید، شروع به اثرگذاری کند. همیشه از دستورالعمل‌های خاص پزشک خود پیروی کنید.

عوارض جانبی رایج ترازودون چیست؟

برخی از افراد ممکن است در طول روز دچار احساس رخوت یا خواب‌آلودگی شوند، خشکی دهان داشته باشند یا سردرد را تجربه کنند. این موارد از جمله اثرات شایع‌تر هستند. بسیار مهم است که هرگونه عارضه جانبی مشاهده‌شده را به پزشک خود اطلاع دهید.

آیا خطرات جدی در ارتباط با مصرف ترازودون وجود دارد؟

بله، اگرچه نادر است، اما ممکن است عوارض جانبی جدی رخ دهد. این عوارض شامل نعوظ بسیار دردناک که برطرف نمی‌شود (پریاپیسم)، ضربان غیرعادی قلب و در برخی موارد، افزایش خطر افکار خودکشی به‌ویژه در افراد جوان‌تر است. در صورت تجربه هرگونه واکنش شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

آیا می‌توانم مصرف ترازودون را به طور ناگهانی قطع کنم؟

به طور کلی توصیه نمی‌شود که مصرف ترازودون را به صورت ناگهانی قطع کنید. ممکن است بدن شما به آن عادت کرده باشد و قطع ناگهانی آن می‌تواند منجر به بروز علائم ترک شود. بهتر است در صورت نیاز به قطع مصرف، با پزشک خود درباره کاهش تدریجی دوز صحبت کنید.