وقتی صحبت از اختلال دوقطبی میشود، برخی بحثها به تغییرات در چشمها اشاره میکنند. با اینکه همه این مورد را تجربه نمیکنند و قطعاً ابزار تشخیصی محسوب نمیشود، درک اینکه چشمها در اختلال دوقطبی ممکن است چگونه به نظر برسند یا عملکرد داشته باشند میتواند مفید باشد.
این مقاله به ارتباطهای احتمالی بین اختلال دوقطبی و بینایی، آنچه برخی افراد گزارش میکنند میبینند، و اینکه چرا ممکن است این تغییرات رخ دهند میپردازد.
ارتباط بین اختلال دوقطبی و سلامت فیزیکی چشم چیست؟
اختلال دوقطبی یک اختلال مغزی است که اغلب خلقوخو و سطوح انرژی را تحت تاثیر قرار میدهد. اگرچه این اختلال در درجه اول به دلیل تاثیرش بر سلامت روان شناخته میشود، اما علاقه فزایندهای به این موضوع وجود دارد که چگونه ممکن است بر سلامت جسمانی، از جمله چشمها، تاثیر بگذارد.
در طول دورههای مانیا (شیدایی) یا هیپومانیا، برخی افراد تغییراتی در چشمان خود گزارش میکنند یا نشان میدهند. این تغییرات میتواند شامل گشاد شدن مردمک چشم باشد که ممکن است پاسخی به افزایش فعالیت انتقالدهندههای عصبی یا واکنش بدن به هیجان یا استرس شدید باشد.
این مشاهدات، که گاهی در اصلاح عامیانه به عنوان «چشمهای مانیایی» شناخته میشوند، ممکن است نشاندهنده انرژی شدید و تغییر در ادراک، که از ویژگیهای این فازها است، باشد.
اگرچه این پدیدههای مرتبط با چشم جزو معیارهای تشخیصی اختلال دوقطبی نیستند، اما گاهی اوقات میتوانند نشانههای ظریفی از وضعیت خلقی فعلی فرد ارائه دهند. درک این ارتباطات بالقوه میتواند به بیماران، خانوادههای آنها و ارائهدهندگان مراقبتهای بهداشتی در شناخت و مدیریت ماهیت چندبعدی اختلال دوقطبی کمک کند.
علائم رایج مرتبط با چشم در اختلال دوقطبی
فازهای مانیا چگونه مشخصاً بر خیرگی و گشاد شدن مردمک تاثیر میگذارند؟
در طول دورههای مانیا یا هیپومانیا، برخی افراد تجربیات حسی شدیدتری را گزارش میکنند. این امر گاهی اوقات میتواند به ادراک بصری ترجمه شود، مانند اینکه رنگها زندهتر یا روشنتر به نظر میرسند و در نتیجه برخی افراد حتی در داخل خانه نیز از عینک آفتابی استفاده میکنند.
برخی دیگر ممکن است متوجه شوند که بینایی آنها تیزتر یا متمرکزتر شده است و ادراک قویتری از محیط اطراف خود دارند. همچنین ممکن است احساسی از گسترش دید محیطی وجود داشته باشد که فرد را از اشیاء در دید جانبی خود آگاهتر میسازد، یا عدم توانایی در فیلتر کردن جزئیات بصری جزئی.
گزارشهای تجربی همچنین تغییرات فیزیکی بالقوهای را در طول این فازها پیشنهاد میکنند. این تغییرات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
مردمکهای گشاد شده: این موضوع میتواند واکنشی به افزایش انرژی، هیجان و یا حتی استرس و ترس مرتبط با روانپریشی باشد که ممکن است در طول دورههای مانیا رخ دهد. از نظر نوروبیولوژیکی، افزایش سطح هورمونهای خاصی مانند نوراپینفرین، که با استرس و ترس مرتبط است، میتواند باعث گشاد شدن مردمکها شود.
چشمان «برقزننده»: این توصیف اغلب به چشمانی اشاره دارد که به طور غیرمعمولی روشن به نظر میرسند یا کیفیتی درخشان دارند.
تغییرات در خیرگی: برخی افراد ممکن است خیرگی وسیعتر (چشمان گشاد شده از تعجب یا تمرکز شدید) را تجربه کنند.
شایان ذکر است که اگرچه این مشاهدات گزارش شدهاند، اما تحقیقات علمی که به طور خاص این پدیدههای بصری دقیق را به اختلال دوقطبی مرتبط میسازد، هنوز در حال توسعه است. به عنوان مثال، ایده تغییر رنگ چشم فاقد پشتوانه علمی قوی است.
چه تغییرات چشمی مشخصی به دورههای افسردگی مرتبط است؟
دورههای افسردگی نیز میتوانند با تغییرات خاصی همراه باشند. این تغییرات اغلب شامل کاهش ابراز حالات چهره است که میتواند به ناحیه چشم نیز سرایت کند. این امر ممکن است منجر به موارد زیر شود:
«فروغ» کمتر در چشمها: این یک توصیف ذهنی است که اغلب حسی از کاهش سرزندگی یا تعامل را منتقل میکند.
تیره و تار شدن ادراکی: برخی افراد گزارش میدهند که جهان در طول وضعیتهای افسردگی کمتر پرجنبوجوش یا رنگارنگ به نظر میرسد.
تغییرات در حرکت و تمرکز چشم: کندی روانی-حرکتی میتواند خود را به صورت حرکات کندتر چشم یا خیرگی خالیتر نشان دهد. افتادگی پلکها نیز ممکن است به ظاهر تیره تر چشمها کمک کند.
داروهای اعصاب و روان برای اختلال دوقطبی چگونه میتوانند بر راحتی چشم تاثیر بگذارند؟
بیماران باید درباره چه عوارض جانبی بالقوه مرتبط با بینایی با پزشکان صحبت کنند؟
داروهای مورد استفاده برای مدیریت اختلال دوقطبی در درجه اول با تنظیم مواد شیمیایی مغز مانند دوپامین و نوراپینفرین عمل میکنند. اگرچه این درمانها برای تثبیت خلقوخو حیاتی هستند، اما گاهی اوقات میتوانند منجر به تغییراتی شوند که بینایی را تحت تاثیر قرار میدهند. تجربه عوارض جانبی در افراد غیرمعمول نیست و این عوارض میتوانند به روشهای مختلفی مربوط به چشمها تظاهر کنند.
برخی از داروها ممکن است باعث ایجاد موارد زیر شوند:
خشکی چشم: این عارضه میتواند منجر به ناراحتی، احساس وجود شن در چشم و افزایش پلک زدن شود.
تاری دید: ممکن است مشکل در تمرکز یا واضح دیدن رخ دهد.
تغییر در اندازه مردمک: مردمکها ممکن است بزرگتر (گشاد) یا کوچکتر (تنگ) شوند که میتواند بر حساسیت به نور تاثیر بگذارد.
حساسیت به نور (فتوفوبیا): نورهای روشن ممکن است ناراحتکننده یا حتی دردناک شوند.
اختلالات بینایی: در برخی موارد، افراد گزارش میدهند که هالههایی را اطراف چراغها میبینند یا سایر پدیدههای بصری غیرعادی را تجربه میکنند.
مهم است به یاد داشته باشید که همه افراد این عوارض جانبی را تجربه نمیکنند و شدت آنها میتواند بسیار متفاوت باشد. هدف از درمان، یافتن دارو یا ترکیبی از داروها است که به طور موثر اختلال دوقطبی را با حداقل عوارض جانبی مدیریت کند.
در صورت مشاهده هرگونه تغییر در بینایی، مشورت با یک ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی، اقدام توصیهشده است. تنظیم دوز دارو یا تغییر به یک داروی دیگر ممکن است گزینههای ممکنی برای کمک به مدیریت این علائم همراه با ادامه درمان اختلال دوقطبی باشد.
چه زمانی ارزیابی توسط متخصص چشم توصیه میشود؟
اگر متوجه هرگونه تغییر قابل توجهی در بینایی یا راحتی چشم خود شدید، به خصوص اگر این تغییرات با تغییرات خلقی شما همزمان باشد، تعیین وقت ملاقات با یک متخصص چشم مانند اپتومتریست یا چشمپزشک ایده خوبی است. اگرچه برخی از تجربیات بصری ممکن است با نوسانات اختلال دوقطبی مرتبط باشد، اما رد کردن سایر بیماریهای بالقوه چشم مهم است.
در اینجا چند دلیل برای توصیه به مراجعه به متخصص چشم پزشک آورده شده است:
مشکلات بینایی جدید یا رو به وخامت: این مشکلات شامل مواردی مانند تاری دید، دوبینی، جرقه ناگهانی نور یا افزایش قابل توجه مگسپران چشم میشود. این علائم میتوانند نشاندهنده طیف وسیعی از مشکلات، از عیوب انکساری گرفته تا شرایط جدیتر باشند.
ناراحتی مداوم چشم: اگر درد مداوم چشم، قرمزی، اشکریزش بیش از حد، یا احساس وجود شن در چشم را تجربه میکنید، یک چشمپزشک میتواند به تعیین علت آن کمک کند.
تغییر در ظاهر چشم: در حالی که برخی از گزارشهای تجربی تغییراتی را در ظاهر چشم در وضعیتهای خلقی مختلف نشان میدهند، هرگونه تغییر مداوم یا نگرانکننده در ظاهر چشم شما باید توسط متخصص ارزیابی شود.
نظارت بر دارو: اگر برای اختلال دوقطبی دارو مصرف میکنید، برخی از آنها میتوانند عوارض جانبی داشته باشند که بر بینایی تاثیر میگذارد. معاینات منظم چشم برای نظارت بر این تاثیرات بالقوه مهم است.
معاینه چشم میتواند به شناسایی و مدیریت نگرانیهای مختلف سلامت چشم کمک کند. این فرآیند معمولاً شامل بررسی تاریخچه پزشکی شما، تستهای سنجش بینایی و معاینه دقیق ساختارهای چشم است.
بسته به یافتهها، متخصص ممکن است عینک یا لنزهای اصلاحی تجویز کند، قطرههای چشمی تجویز کند یا تستهای تشخیصی بیشتری را پیشنهاد دهد.
چه استراتژیهای عملی از سلامت بهتر چشم در طول زندگی با اختلال دوقطبی حمایت میکنند؟
مراقبت از سلامت چشم در حین زندگی با اختلال دوقطبی نیاز به کمی توجه و برنامهریزی دارد. چند روش و عادت عملی وجود دارد که ممکن است از سلامت کلی حمایت کرده و به کاهش ناراحتیهای مرتبط با علائم چشمی کمک کند.
در زیر چند مرحله و ایده ساده برای بررسی آورده شده است:
به کیفیت خواب خود توجه کنید. تغییرات خلقی میتواند بر استراحت تاثیر بگذارد و خواب ضعیف اغلب منجر به قرمزی، خشکی یا خستگی چشم میشود.
معاینات پزشکی منظم را ادامه دهید. مراجعات روتین به متخصصان مراقبتهای بهداشتی میتواند به رفع زودهنگام نگرانیهای بینایی کمک کند.
به هرگونه علامت جدید یا در حال تغییر مانند تاری، حساسیت به نور یا مشکل در تمرکز توجه کنید، زیرا این علائم میتوانند به داروها یا فازهای خلقی مرتبط باشند.
فعالیتهایی را که به چشم فشار میآورند، به ویژه در دورههای خستگی یا مانیا (مانند زمان زیاد کار با صفحه نمایش یا مطالعه طولانیمدت) محدود کنید.
اگر خشکی یا تحریک به یک مشکل تبدیل شد، از قطرههای چشمی روانکننده (اشک مصنوعی) طبق توصیه پزشک استفاده کنید.
در طول فازهای مانیا اگر حس میکنید بینایی شما تیزتر شده یا نورهای روشن آزاردهنده به نظر میرسند، از عینک آفتابی استفاده کنید.
ارتباطی باز و هماهنگ بین ارائهدهندگان مراقبتهای خود، از جمله متخصصان سلامت روان و متخصصان چشم برقرار کنید.
برای کسانی که درمانهای روانپزشکی را متعادل میکنند، توجه به تغییرات بینایی مفید است زیرا داروهای مختلف میتوانند بر راحتی و عملکرد چشم تاثیر بگذارند. یادداشت کردن هرگونه عوارض جانبی یا تجربیات غیرعادی—و به اشتراک گذاشتن آنها در طول ویزیتهای پزشک—میتواند از مراقبت کلی بهتر حمایت کند.
مطلع ماندن و تمرین روتینهای مراقبت از خود به طور منظم ممکن است به مدیریت آسانتر زندگی با اختلال دوقطبی کمک کند، به خصوص زمانی که صحبت از سلامت چشم میشود.
نگاه به آینده: مدیریت اختلال دوقطبی و سلامت چشم
اگرچه گزارشهای تجربی و برخی تحقیقات در زمینه علوم اعصاب ارتباطهای بالقوه بین اختلال دوقطبی و تغییرات در ظاهر یا حرکت چشم را نشان میدهند، اما مهم است که با دیدگاهی متعادل به این اطلاعات نگاه کنیم.
همه افراد مبتلا به اختلال دوقطبی این تغییرات را تجربه نخواهند کرد و تکیه صرف بر آنها برای شناسایی دورههای خلقی میتواند گمراهکننده باشد. تمرکز اصلی برای مدیریت اختلال دوقطبی باید همیشه بر درمانهای مبتنی بر شواهد، از جمله دارو، رواندرمانی و اصلاح سبک زندگی باشد که برای رسیدگی به عدم تعادلهای عصبی-شیمیایی زمینهای طراحی شدهاند.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان متوجه هرگونه تغییر در چشم خود شدید، چه فیزیکی و چه مربوط به بینایی، همیشه بهتر است با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید. آنها میتوانند به تعیین علت کمک کنند و اطمینان حاصل کنند که سلامت کلی شما، از جمله سلامت چشم، به درستی در کنار درمان اختلال دوقطبی مدیریت میشود.
منابع
پارکر، جی.، کورونیو، ام. تی.، و اسپولما، ام. جی. (۲۰۲۳). چشمهای دوقطبی: پنجرههایی رو به قطب؟. مجله روانپزشکی استرالیا و نیوزیلند، ۵۷(۱۱)، ۱۴۰۵-۱۴۰۶. https://doi.org/10.1177/00048674231195259
کانستبل، پی. ای.، الدسوقی، دی.، بروس، آر.، و پرم-سنتیل، ام. (۲۰۲۲). مروری بر عوارض چشمی مرتبط با داروهای مورد استفاده برای اضطراب، افسردگی و استرس. اپتومتری بالینی، ۱۴، ۱۳-۲۵. https://doi.org/10.2147/OPTO.S355091
پرسشهای متداول
آیا اختلال دوقطبی واقعاً میتواند ظاهر چشمهای فرد را تغییر دهد؟
گاهی اوقات، افراد مبتلا به اختلال دوقطبی ممکن است متوجه تغییراتی در چشمان خود در طول نوسانات خلقی شوند. به عنوان مثال، در طول یک فاز مانیا، مردمکها ممکن است بزرگتر شوند، یا چشمها روشنتر به نظر برسند یا «برق بزنند». در طول یک فاز افسردگی، ممکن است چشمها کم فروغتر به نظر برسند. با این حال، این تغییرات برای همه اتفاق نمیافتد و نشانه قطعی این بیماری نیست.
«چشمهای دوقطبی» چیست؟
اصطلاح «چشمهای دوقطبی» یک اصطلاح پزشکی نیست. این روشی است که برخی افراد تغییرات احتمالی در ظاهر چشم را توصیف میکنند، مانند مردمکهای بزرگتر یا خیرگی متفاوت که ممکن است در طول دورههای خلقی رخ دهد. اگرچه برخی افراد این تغییرات را گزارش میکنند، اما هیچ مدرک علمی محکمی مبنی بر اینکه رنگ یا شکل چشم به دلیل اختلال دوقطبی تغییر میکند وجود ندارد.
نوسانات خلقی چگونه میتواند بر بینایی تاثیر بگذارد؟
نوسانات خلقی گاهی اوقات میتواند بر نحوه دیدن یا تمرکز افراد تاثیر بگذارد. به عنوان مثال، در طول مانیا، برخی ممکن است احساس کنند بیناییشان تیزتر شده یا رنگها روشنتر به نظر میرسند. در طول افسردگی، افراد ممکن است احساس خستگی کنند، در تمرکز مشکل داشته باشند یا حسی از تاری را تجربه کنند. همچنین تحقیقاتی وجود دارد که نشان میدهد حرکات چشم ممکن است در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی متفاوت باشد.
آیا داروهای اختلال دوقطبی بر چشمها تاثیر میگذارند؟
برخی از داروهای مورد استفاده برای درمان اختلال دوقطبی میتوانند عوارض جانبی داشته باشند که ممکن است بینایی را تحت تاثیر قرار دهد. این عوارض میتواند شامل تاری دید، خشکی چشم یا حساسیت به نور باشد. مهم است که هرگونه تغییر بینایی را با پزشک خود در میان بگذارید، زیرا آنها میتوانند به تنظیم دارو یا پیشنهاد روشهایی برای مدیریت عوارض جانبی کمک کنند.
آیا استرس یا کمبود خواب مرتبط با اختلال دوقطبی میتواند بر چشمهای من تاثیر بگذارد؟
بله، استرس و تغییر در الگوهای خواب که با اختلال دوقطبی رایج است، میتواند بر چشمهای شما تاثیر بگذارد. کمبود خواب ممکن است باعث شود چشمان شما احساس خشکی کنند، قرمز به نظر برسند یا باعث شود بیشتر پلک بزنید. خستگی مفرط نیز میتواند تمرکز را سختتر کند.
آیا راهی برای مدیریت سلامت چشم در حین زندگی با اختلال دوقطبی وجود دارد؟
مدیریت اختلال دوقطبی با کمک پزشک کلیدی است. این شامل مصرف داروهای تجویز شده، شرکت در جلسات درمانی و حفظ عادات خواب سالم است. معاینات منظم چشم نیز مهم هستند. اگر مشکلات بینایی را تجربه کردید، با ارائهدهنده سلامت روان و پزشک چشم خود صحبت کنید تا از مراقبت هماهنگ اطمینان حاصل کنید.
Emotiv یک شرکت پیشرو در فناوری عصبی است که با ابزارهای در دسترس EEG و دادههای مغزی به پیشبرد پژوهشهای علوم اعصاب کمک میکند.
سلب مسئولیت پزشکی: اطلاعات ارائه شده در این وبسایت صرفاً برای اهداف آموزشی و اطلاعرسانی است و به عنوان توصیه پزشکی یا بهداشتی در نظر گرفته نشده است. این محتوا ممکن است حاوی خطا باشد و نباید برای تصمیمگیریهای حیاتی در زمینه سلامت، پزشکی یا سبک زندگی به آن استناد کرد. همیشه برای هرگونه سؤال در رابطه با یک شرایط پزشکی یا درمان، از پزشک خود یا سایر ارائهدهندگان واجد شرایط مراقبتهای بهداشتی راهنمایی بخواهید.
کریستین بورگوس
