• การศึกษานำร่องใช้ชุดหูฟัง Emotiv EPOC เพื่อช่วยผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้าสามารถปรับระดับเสียงและจังหวะของดนตรีตามสถานะทางอารมณ์ของตนเองได้

• วิธีปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมอง (neurofeedback) นี้พบว่าช่วยลดระดับภาวะซึมเศร้าในกลุ่มผู้เข้าร่วมเฉลี่ยถึง 17.2%

• การศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ใน Frontiers in Neuroscience ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการวิจัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมองด้วยดนตรีนี้เป็นสิ่งที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง

นักวิจัยจาก Universitat Pompeu Fabra ในเมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน ได้พัฒนาเทคนิคปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมองโดยใช้ดนตรีเพื่อเป็นยารักษาโรคซึมเศร้า ผู้สูงอายุสิบคน (หญิง 9 คน ชาย 1 คน) สมัครเข้าร่วมการศึกษา ณ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแห่งหนึ่งในบาร์เซโลนา ผู้เข้าร่วมได้รับการคัดเลือกจากการที่พวกเขาฟังเพลงบ่อยครั้งและรายงานว่ามีอาการซึมเศร้า ซึ่งได้รับการยืนยันโดยนักจิตวิทยาของศูนย์

การศึกษา: วิธีบำบัดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุด้วยดนตรีบำบัด (Music Therapy)

นักวิจัยได้เลือกคอลเลกชันเพลง 5-6 เพลงสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้าแต่ละคนโดยประเมินจากการสัมภาษณ์เกี่ยวกับรสนิยมส่วนตัว ทีละคน ผู้เข้าร่วมแต่ละรายจะได้รับการติดตั้ง ชุดหูฟัง EPOC EEG และนั่งลงหน้าลำโพงสองตัวเพื่อฟังดนตรีเป็นเวลา 15 นาที ระบบจะปรับเปลี่ยนระดับเสียงและสปีดของเพลงโดยอิงจากอารมณ์ของผู้เข้าร่วม ซึ่งวิเคราะห์ผ่านการทำงานของสมองของพวกเขา

การป้อนกลับสัญญาณทางชีววิทยาผ่านคลื่นสมอง (EEG biofeedback) มักใช้แต่ในห้องปฏิบัติการเท่านั้น ซึ่งผู้เข้าร่วมต้องใช้เวลาหนึ่งชั่วโมงหรือมากกว่านั้นในอุปกรณ์ที่ดูไม่เป็นธรรมชาติ อุปกรณ์ส่งสัญญาณตอบกลับทางคลื่นสมอง Emotiv EEG neurofeedback devices เป็นระบบไร้สาย ทำให้เหมาะที่สุดสำหรับการตั้งค่าที่สะดวกรวดเร็วและพร้อมเข้าใช้งานในพื้นที่อยู่อาศัยจริงของผู้เข้าร่วม

"ในกรณีของการศึกษาของเรา อุปกรณ์ Emotiv EPOC ได้มอบประโยชน์ด้านการใช้งานจริงที่สำคัญหลายประการเมื่อเทียบกับอุปกรณ์ที่มีราคาแพงกว่า" Ramirez et al. (2024) ระบุ

ในภาพรวม มีผู้เข้าร่วมเจ็ดคนที่ฝึกการส่งสัญญาณตอบกลับทางคลื่นสมองเสร็จสมบูรณ์ โดยต้องทำทั้งหมดสิบเซสชัน เซสชันละ 15 นาที โดยไม่มีการบำบัดทางจิตอย่างอื่นร่วมด้วย ผู้เขียนบันทึกว่ามีสี่คนที่ต้องออกจากการศึกษาก่อนกำหนดเนื่องจากปัญหาด้านสุขภาพ ก่อนและหลังการศึกษา ผู้เข้าร่วมหกคนแสดงรายงานสภาวะซึมเศร้าที่ดีขึ้นเฉลี่ย 17.2% บนคะแนน BDI

รูปที่ 6. ผลการทดสอบระดับภาวะซึมเศร้าก่อนและหลังการใช้ BCI ของผู้เข้าร่วมหกคนในการศึกษาการปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมองผ่านเสียงดนตรี (Ramirez et al., 2024)

“จากการวิเคราะห์ข้อมูล EEG ของผู้เข้าร่วม พบการลดลงของสัดส่วนคลื่นสมองแอลฟา (alpha activity) ที่บริเวณสมองส่วนหน้าด้านซ้าย ซึ่งอาจตีความได้ว่าสภาวะซึมเศร้าของพวกเขามีทิศทางที่ดีขึ้น” Ramirez et al. (2024) อธิบาย

ข้อมูล EEG บ่งชี้ว่าระดับอารมณ์ความรู้สึกโดยรวม (valence level) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญระหว่างกระบวนการบำบัดด้วยปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมอง

มิติใหม่ในการบำบัดภาวะซึมเศร้าด้วยวิธีปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมองโดยใช้เสียงดนตรี

แม้ว่าจะมีกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก แต่ผู้เขียนก็รู้สึกมีกำลังใจจากผลการศึกษานี้ โดยเขียนว่า “ผลลัพธ์เชิงบวกจากการทดลองทางคลินิกของเรา บ่งชี้ว่าการศึกษาวิจัยใหม่ๆ ร่วมกับแนวทางการบำบัดด้วยปฏิสัมพันธ์คลื่นสมองผ่านเสียงดนตรีที่ได้เสนอนี้เป็นสิ่งที่มีค่าควรแก่การศึกษาต่อไป”

ผู้เขียนเสนอว่าในอนาคต ควรแบ่งผู้เข้าร่วมการศึกษาออกเป็นสามกลุ่ม: กลุ่มแรกได้รับการบำบัดด้วยเสียงดนตรี กลุ่มที่สองรับการบำบัดด้วยระบบปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมอง และกลุ่มสุดท้ายใช้วิธีผสมผสานที่เสนอนี้ ทั้งการบำบัดผ่านคลื่นสมองและดนตรีบำบัดควบคู่กันไป

“ด้วยวิธีนี้ จึงน่าจะประเมินหาคุณค่าที่เพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมจากการผสมผสานดนตรีบำบัดและระบบปฏิสัมพันธ์ทางคลื่นสมองได้” พวกเขากล่าว

โรคซึมเศร้าในกลุ่มผู้สูงอายุเป็นภาวะสุขภาพจิตที่พบได้บ่อยที่สุดในผู้ใหญ่วัย 65 ปีขึ้นไป (NIH, 2021) อาการของโรคซึมเศร้าสามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย เช่น ความเหงาโดดเดี่ยว อาการเจ็บปวดเรื้อรัง ปัญหาทางสุขภาพ และการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาวะทางสมอง แม้ว่าจะคล้ายกับสภาวะซึมเศร้าในวัยหนุ่มสาว แต่การรักษาสำหรับผู้สูงอายุนั้นมีหลายสาเหตุร่วมถึงทางเลือกในการบำบัดที่หลากหลาย การใช้เทคนิคตอบสนองทางคลื่นสมองนี้ถือเป็นวิธีที่มีศักยภาพการใช้งานรูปแบบหนึ่งสำหรับการสร้างระดับคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นแก่กลุ่มผู้สูงอายุที่ทนทุกข์จากสภาวะซึมเศร้า

อ้างอิง

Depression and older adults. (2021, July 7). National Institute on Aging. https://www.nia.nih.gov/health/mental-and-emotional-health/depression-and-older-adults

Ramirez, R., Palencia-Lefler, M., Giraldo, S., & Vamvakousis, Z. (2015). Musical neurofeedback for treating depression in elderly people. Frontiers in Neuroscience, 9. https://doi.org/10.3389/fnins.2015.00354

อุปกรณ์ปฏิสัมพันธ์คลื่นสมองที่กล่าวถึงในบทความนี้:

ชุดอุปกรณ์สวมใส่ EEG 14 ช่องสัญญาณ EP OC X

โพสต์ที่คุณน่าจะชอบ:

• สมองของคุณอายุเท่าไหร่? อัลกอริทึมวิเคราะห์สแกน EEG เพื่อค้นหารอยต่อของปัญหา

• Emotiv EPOC พลิกโฉมโลกของเทคโนโลยีประสาท (Neurotechnology) ได้อย่างไร

อัปเดตเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2024